665
- Bản chức ñứng trước một vụ án khá rắc rối. Theo như lời nguyên cáo cùng
tất cả chứng tá khai thì tội trạng bị cáo ñã rành rành, không thể chối cãi vào ñâu
ñược, mặc dầu ñến giờ nó vẫn chưa chịu cung xưng. Bản chức quyết bắt bị cáo
bồi thường ñầy ñủ số thiệt hại. Thế nhưng, xét nó không có gì ñể thi hành bản án
này. Tất cả mọi người ñến ñây vì thương hại bị cáo giúp mỗi người một ít. Vậy
bản chức quyết ñịnh: số tiền trong thúng bất kể bao nhiều ñều giao cho nguyên
cáo có quyền sử dụng. Còn bị cáo ñược phóng thích trở về chỗ cũ hay ñi ñâu
mặc ý.
Tất cả mọi người biết là mắc mưu quan nhưng không một người nào tỏ vẻ tiếc
của cả. Còn người ñàn bà nọ sung sướng ñưa tiền về nhà
1
.
KHẢO DỊ
Truyện trên giống với truyện Xử phiến ñá trong Bao Công kỳ án của Trung-
quốc, nhưng ở ñoạn kết, tình tiết của hai bên có khác nhau. Ở truyện Trung-
quốc, nạn nhân là một em bé bán bánh rán, em ñứng trên một hòn ñá mải xem
diễn trò mất cả tiền. Cũng như truyện của ta, Bao Công cũng truyền cho lính ñưa
hòn ñá về công ñường tra tấn. Dân chúng ñổ xô tới xem thấy quan ñánh ñập hòn
ñá, bật cười lên. Bao Công làm mặt giận, sai lính ñóng cổng lại, bảo người nào
muốn ra phải nộp một ñồng tiền vào một vại nước ñặt sẵn ở cổng. Khi nhìn thấy
có một ñồng tiền nổi váng dầu, Bao Công thét lính bắt người có tiền lại, soát
trong bọc có ñủ số tiền mà em bé mất. Xem thêm ở truyện Nguyễn Khoa Đăng
(số 111 dưới ñây) cũng có tình tiết tra tấn hòn ñá và việc tìm ra kẻ ăn trộm tiền
của người hàng dầu.
1
. Theo Thực nghiệm dân báo (1924)
