675
mỗi người một tay cầm cành phan và tay kia cầm một nắm thóc, ñã ngấm nước,
rồi nói:
- Sư cụ có cho biết chùa ta trước ñây có mất một số tiền mà không biết rõ ai là
người lấy trộm. Ta chắc chỉ có người trong chùa lấy mà thôi. Ta nghe ñức Phật
ngài rất thiêng. Bây giờ, mỗi người cầm một nắm thóc ñã ngâm nước rồi vừa
chạy vừa niệm Phật. Nếu ñúng là kẻ gian, ñức Phật sẽ làm cho thóc trong tay
nảy mầm. Như vậy gian ngay tỏ rõ, khỏi phải tra khảo phiền phức.
Cả ñoàn người mới chạy ñược vài vòng thì quan ñã thấy có một chú tiểu thỉnh
thoảng lại hé tay cầm thóc ra xem. Liền ñấy, quan sai mọi người dừng lại, bắt
lấy chú tiểu, vì chỉ kẻ có tật mới giật mình, nên thỉnh thoảng lại nhìn trộm như
thế.
Chú tiểu thấy vạch ñúng lý, nhận tội
1
.
KHẢO DỊ
Một số sử sách chép những truyện trên cho là của Nguyễn Mại thời Lê và cho
ông là viên quan xử kiện tài tình.
Trong chuyện này, tình tiết hai người ñàn bà kiện giành nhau tấm vải gần
giống với một số truyện cổ tích Đông Tây.
Ở phương Tây phổ biến nhất là truyện Vua Xa-lô-mông xử kiện:
Có hai người ñàn bà mang hai ñứa trẻ: một sống một chết, ñến nhờ vua Xa-lô-
mông phân xử; người này ñổ cho người kia là mẹ của ñứa con ñã chết, tranh ñứa
con sống là con của mình. Vua cất tiếng truyền cho lính chặt ñôi ñứa trẻ còn
sống chia cho mỗi người một nửa. Tức thời, một trong hai người ñàn bà bỗng
bật tiếng khóc. Thấy thế, vua xử cho người ấy ñúng là mẹ của ñứa trẻ còn sống,
sai trả con lại và phạt tội người kia.
Người Khơ-me (Khmer) có hai truyện:
Truyện thứ nhất tương tự truyện Vua Xa-lô-mông xử kiện, nhưng kết cục có
khác. Một người ñàn bà bế con ñi tắm ở sông về. Dọc ñường, gặp một bà khác
mang xác một ñứa trẻ cùng trạc tuổi với con mình. Bà kia nói: "Con bà giống
con tôi quá. Bà làm ơn cho tôi ôm hôn cháu một tý". Thế rồi sau khi ñược bế, bà
ta nhất ñịnh không chịu trả nữa. Việc ñưa lên vua. Vua sai ñặt ñứa bé sống nằm
ngửa ở giữa, hai bà ngồi hai bên, rồi ra lệnh cho ai giật ñược thì ñứa bé về người
ấy. Hai bà vội vàng giành nhau, cố cướp cho ñược ñứa bé. Nhưng trong ñó có
1
. Theo Thực nghiệp dân báo (1929)
