677
làng. Nàng dâu biết, tìm cách ngăn ngừa, bị mẹ chồng ghét, muốn ñuổi khỏi nhà.
Bèn lên quan vu cáo rằng nàng dâu ñón trai về nhà. Quan hỏi tên, mẹ chồng bảo
phải tra tấn mới biết ñược. Hỏi nàng dâu, nàng dâu chỉ ñích danh người tình của
mẹ chồng. Hỏi người này thì anh ta chối, nói vì mẹ chồng nàng dâu không ưa
nhau nên kiếm ñiều nói xấu cho nhau. Đến khi bị tra tấn, anh ta lại khai rằng
mình ñi lại với nàng dâu. Quan sai gông nàng dâu lại, nàng dâu kêu oan và kiện
lên tỉnh. Lâu rồi vụ án còn treo lại ñó.
Hồi ấy có ông tiến sĩ họ Tôn làm tri huyện huyện Lâm Tấn. Quan tỉnh giao vụ
kiện cho quan huyện bảo phân xử. Đến lỵ sở, quan lấy khẩu cung rồi sai người
ñi kiếm gạch ñá, dao phay ñể sẵn chỗ tra tấn. Hôm sau ñòi nguyên cáo bị cáo
ñến ñối chất sơ qua, rồi quan phán bảo: - "Không cần tra khảo cũng biết ñược ai
gian. Mẹ con nhà này vốn nhà tiết hạnh, chẳng qua mắc mưu tên này mới sinh
chuyện. Nay ta cho phép mẹ con ñược trả thù ñứa gian nhân, có gạch ñá và dao
ñây, mẹ con muốn ném, muốn ñâm, muốn chém như thế nào mặc ý, có ta ñây
chịu, ñừng có lo gì cả!". Cả hai người ñến chỗ ñống gạch ñá. Trong khi nàng dâu
vì căm thù chứa chất nên lấy những hòn ñá lớn mà ném, thì mẹ chồng lại nhặt
những hòn ñá nhỏ quăng nhẹ vào chân. Quan bảo mụ cầm dao mà ñâm, tội vạ
mình chịu, thì mụ từ chối.
Quan có ñủ chứng cớ ñể kết thúc vụ án
1
.
Người It-xra-en (Israël) có truyện Ba anh em và thây người bố:
Một người bố chết ñi, ñể lại một con ñẻ và hai con nuôi, trước khi chết trối
trăng lại gia tài cho con ñẻ. Vì không một ai nhận ra người nào là con ñẻ, người
nào là con nuôi, cho nên ba anh em tranh nhau ñòi kiện lên quan, ai cũng tự cho
mình là con ñẻ. Quan cho treo thây người bố lên và giao cho mỗi người một mũi
tên, bảo ai bắn ñúng chỗ phạm nhất thì ñược. Người thứ nhất bắn vào giữa trán,
người thứ hai bắn vào giữa tim, chỉ có người thứ ba khóc, không bắn. Quan có lý
do ñể nhận ra người nào là con ñẻ
2
.
Về tình tiết xem hạt thóc nảy mầm, cổ tích thế giới cũng có những dị bản
tương tự:
1. Vua Xa-lô-mông và kẻ trộm ngỗng. Một người ñến thưa với vua Xa-lô-
mông rằng y bị kẻ trộm bắt mất ngỗng, y ñoán kẻ ñó cũng chỉ là chỗ xóm giềng.
Vua cho gọi những người láng giềng của hắn ñến thánh ñường cầu nguyện.
Giữa buổi lễ, vua nói: - "Một trong bọn chúng mày có ñứa ñã bắt trộm ngỗng, vì
nay vào ñây ta thấy còn có cái lông ngỗng trên ñầu". Tự dưng có một người sờ
tay lên ñầu, vua nói to: "Bắt tên kia, chính nó ăn trộm ngỗng".
1
. Theo Pô-luýt Của (Paulus Của). Tiếp theo chuyện giải buồn.
2
. Theo Đinh Tú. Cô gái ñẹp lấy chồng rắn.
