698
Nhưng lúc này Hồ Sinh không còn ñủ can ñảm ñể tính chuyện danh phận nữa.
Hắn vội nhả miếng trầu ñang ngậm ở miệng và cáo từ ra về. Từ ñó, hắn trở nên
một tay làm ăn chí thú trên ruộng ñất của mình
1
.
KHẢO DỊ
Tương tự với truyện của ta, trong kho tàng ñiển cổ của Trung-quốc có truyện
Giấc mộng Nam-kha (hay Giấc mộng kê vàng) cũng rất phổ biến ở Việt-nam.
Lư Sinh ñời Đường, một hôm mặc áo cừu ngắn cưỡi ngựa câu sắp ñi săn, gặp
ñạo sĩ Lã Đồng Tân ở quán Hàm-ñan. Chàng kêu khổ. - "Sao mà khổ?", ñạo sĩ
hỏi. - "Tài trai lập công to làm quan lớn, ăn ngon mặc tốt, nghe hát hay, họ hàng
vẻ vang. Tôi tuổi ñứng bóng vẫn còn chân lấm tay bùn". Đạo sĩ bèn rút cái gối
trong ñãy ra trao cho anh chàng và bảo: - "Gối vào gối này sẽ ñược vinh hiển
như nguyện". Bấy giờ chủ quán ñang quấy một nồi cháo kê. Lư Sinh kê gối nằm
ngủ thấy mình lấy vợ họ Thôi ñẹp và giàu. Rồi ñỗ tiến sĩ làm quan ñến tiết ñộ
sứ, cầm quân phá ñược giặc, trải mười năm làm tướng. Cả triều ñình ghen ghét,
gièm pha rằng việc thông biên giới của Lư là có ý ñịnh làm phản. Lập tức anh bị
bỏ ngục. Sợ quá, Lư Sinh khóc lóc bảo vợ: - "Ta vốn làm ruộng ở Sơn Đông,
cấy dăm ba mẫu không ñến nỗi ñói rách, quan quý chi ñến nỗi này. Bây giờ dầu
muốn áo ngắn ngựa câu rong chơi săn bắn sao ñược?". Toan tự tử, vợ con không
cho. Dần dần vua biết oan, phục chức cũ. Về sau Lư Sinh có năm con trai, ñều
ñỗ cao làm quan to. Con sinh ñẻ ñược hơn mười cháu, kết hôn với con nhà vọng
tộc, Lư Sinh sống ngoài tám mười tuổi thì chết.
Bỗng nhiên chàng bừng mắt tỉnh dậy, thấy mình còn nằm mà nồi kê vẫn chưa
chín. Lấy làm quái lạ, nói: - "Ô hay, ñây là chuyện chiêm bao ư?". Lã Đồng Tân
cười: - "Ấy, trò ñời cũng thế cả".
Trong Liêu trai chí dị có truyện Giấc mộng kê vàng thứ hai (Tục hoàng
lương):
Hiếu Liêm họ Tăng ñi chơi với các bạn dòng sang, vào chùa Tỳ-lư nhờ một
nhà sư chiêm tinh bói số vận. Sư bảo chàng sẽ làm tể tướng trong hai mươi năm.
Mọi người chúc tụng. Tăng ñùa phong chức cho các bạn. Nhân mưa, nghỉ lại,
mộng thấy có hai trung sứ ñến triệu vào cung, ñược vua phong làm tể tướng.
Vinh hiển rồi, Tăng ñền ơn trả oán. Dần dần ăn của ñút, hiếp gái ñẹp, không việc
gì không làm. Sau có người làm sớ vạch tội, các quan cũng tố cáo. Tăng bị trích
làm quan Vân-nam. Trên ñường ñi bị quỷ bắt xuống âm phủ chịu hình phạt vạc
dầu núi dao, nuốt sắt nóng. Sau ñó chuyển kiếp làm con gái một người hành khất
1
. Theo Sê-ông (Chéon). Sưu tầm mười một truyện An-nam (bản gốc).
