699
chịu ñói rét. Mười bốn tuổi gả làm thiếp cho một tiến sĩ họ Cồ, bị vợ cả hành hạ.
Một hôm có hai tên giặc giết mất chồng, bị vợ cả vu là ñưa trai về giết, việc lên
quan, chịu tra tấn kêu khóc ầm ĩ. Bỗng nghe tiếng bạn gọi, Tăng tỉnh dậy. Sư
bảo: - "Quẻ bói nghiệm chăng?". Đáp: - "Xin cám ơn chỉ giáo". - "Nếu theo
ñường nhân ñức thì trong lò lửa có sen tươi". Lúc về, lòng công danh nguội lạnh.
Tăng về sau bỏ ñi, không rõ ñi ñâu.
Tương tự với các truyện trên, người In-ñô-nê-xi-a (Indonesia) có truyện Chiếc
chiếu ñạo sĩ:
Một gã tham lam ñộc ác, một hôm mượn bạn năm mươi nén bạc ñi buôn. Dọc
ñường, hắn làm quen rồi giết chết một lái khác ñể chiếm lấy bị vàng. Với số
vàng ñó, hắn lần lượt ñút lót ñể ñược bổ quan huyện, rồi quan tỉnh, rồi tổng ñốc,
v.v... Lần cuối cùng, ñược lệnh trên, hắn cưỡi ngựa cùng mười người thân tín về
kinh nhậm chức. Vào nghỉ ở một ngôi chùa, hắn bắt ñạo sĩ phải dọn chỗ nằm.
Đạo sĩ nói: "Bần ñạo có một chiếc chiếu ñan bằng tre chẻ mỏng, nó có phép ai
ước gì trong mộng ñều thấy cả". Nằm lên, hắn mơ thấy mình chém chết ñạo sĩ
cướp lấy chiếc chiếu. Trên ñường về kinh có tin vua vi hành, hắn mưu với tể
tướng - là người cất nhắc hắn - giết vua. Khi tể tướng lên ngôi vua thì phong hắn
làm tể tướng, nhưng hắn lại muốn làm vua, nên nhân lúc ñi săn, hắn bắn chết
vua mới, nhưng bị quân ñội của thái tử ñánh cho ñại bại. Hắn chạy bán sống bán
chết ñến ngôi chùa hắn ñã giết ñạo sĩ cướp chiếu. Trốn vào chùa hắn bị vấp ngã,
giật mình tỉnh dậy, vừa nghe có tiếng: - "Bắt lấy nó". Có mấy người chạy vào,
hắn hốt hoảng chạy vào rừng nhưng cuối cùng bị tóm lôi về chùa.
Thì ra, một người lái ñò ngày xưa vẫn còn sống, làm nhân chứng cho vụ án
giết người lấy bị vàng mà hắn là thủ phạm. Nhân có thái tử ñi tuần tra, người lái
ñò tố cáo, thái tử ra lệnh lùng bắt, ñúng vào lúc hắn ñang ngủ ở ngôi chùa cổ.
Nhưng hắn thì cứ tưởng thái tử ñến bắt về tội giết vua trong giấc mộng. Bị tra
khảo, hắn thú tội giết người lái lấy bị vàng, ñồng thời thú cả tội giết vua.
Thái tử sai giải hắn về kinh xử tử
1
.
Loại truyện có ñề tài giấc mộng kê vàng cũng khá phổ biến ở một số dân tộc.
Truyện của Ấn-ñộ ñại khái như sau: Có một ông vua nghe tin một bà phù thủy
có tài bèn mời ñến bảo trổ tài cho mình xem. Bà ta ñến nhìn thẳng vào mắt vua.
Bỗng vua mê man thấy mình cưỡi một con ngựa ñen, ngựa phi rất nhanh ñưa
mình ñến một nơi xa xăm và hoang vụ thì dừng lại. Vua thơ thẩn ñi tìm cái ăn vì
quá ñói. Sau ñó gặp một cô gái mang cơm, vua xin ăn. Cô gái nói: - "Tôi thuộc
ñẳng cấp thấp hèn, bàn tay "dơ bẩn" không thể dâng cơm hầu ngài ñược".
Nhưng vì ñói quá vua vẫn phải ăn cơm của cô, và vì tình thế bắt buộc vua ñành
phải lấy cô là vợ. Hai người ăn ở với nhau trong hoàn cảnh hết sức gian khổ lần
1
. Theo Đinh Tú. Truyện cổ tích Nam-dương.
