756
hỏi bạn, bạn bảo ăn ñầu ñứa trẻ cũng sẽ ñược làm vua. Hắn ñịnh giết ñứa trẻ,
nhưng khi ñến nơi thì người hầu gái ñã ñem ñứa bé trốn ñi. Đứa bé qua nhiều
cuộc phiêu lưu kỳ lạ ñược dân một nước khác tôn làm vua.
Truyện Ấn-ñộ, sưu tầm ở xứ Cát-sơ-mia (Cachemire): Có hai anh em con vua
phải trốn khỏi nhà vì bị dì ghẻ bạc ñãi. Nghỉ chân dưới một gốc cây, họ bỗng
nghe một con sáo bảo một con vẹt rằng - "Ai ăn thịt ta thì sẽ ñược làm quan ñầu
triều". - "Còn ta, con vẹt ñáp, ai ăn thịt thì sẽ ñược làm vua". Hai người dùng
cung tên bắn chết hai con chim, nguời anh ăn con vẹt, nguời em ăn con sáo.
Người anh ñến một nước kia sau quả ñược làm vua. Còn người em ñến một
nước khác, cũng như truyện của ta, ở ñây ñang có nạn chằn tinh ăn thịt người,
mỗi ngày phải nộp một mạng. Vua hứa gả con gái cho người nào giết ñược quái
vật. Người em giết ñược con vật nhưng vì kiệt sức nằm lăn ra ñất. Một nguời
hàng ngày thường quét dọn chỗ chằn tinh ăn, hôm ấy thấy quái vật chết, bèn
chặt ñầu nộp lên vua, xưng rằng chính tay mình ñã giết. Về sau sự thật cũng
ñược tỏ rõ truyện của ta
1
.
Người Khơ-me (Khmer) có một truyện tương tự: Một hoàng hậu sinh ñược hai
người con trai và ñược thần cho hai viên kim cương quý ñeo vào có thể bay
ñược. Thần còn cho biết: mẹ con sẽ gặp tai nạn trong mười năm, hết hạn sẽ ñoàn
tụ. Sau ñó, ba mẹ con bị một bà phi khác tìm cách hãm hại, nhưng nhờ những
nguời lính thương hại thả cho ñi trốn.
Như các truyện trên, ở ñây cũng có hai con vật mầu nhiệm. Một hôm hai anh
em ñi ñến một nơi thấy hai con gà, một trắng một ñen, nói với nhau hễ ai ăn thịt
ñược chúng nó thì sẽ ñược làm vua hai nước. Chờ lúc hai con chọi nhau mệt lử,
hai anh em bắt làm thịt ăn.
Hai anh em ñi ñến một nước kia, ông vua nước này chết không con nối.
Theo lời quan thiên văn, nguời ta cho ñóng voi rồi voi tự nó ñi tìm ra người có
số làm vua ñem về triều. Đến chỗ có hai anh em ñang ngủ, voi dừng lại rồi dùng
vòi quấn lấy người anh ñặt lên ngai ñưa về, từ ñó người anh trở thành vua.
Người em ngủ dậy thấy mất anh, bèn bỏ ñi tìm, không ngờ lưu lạc ñến một
nước khác, ở nhờ một bà lão. Bà lão thấy chàng có chiếc nhẫn sáng ngỡ là yêu
tinh, vội ñi báo vua. Vua sai lính bắt về giam lại. Hồi ấy có một hung thần ñòi
nộp công chúa. Vua hứa sẽ gả công chúa và truyền ngôi cho ai trừ ñược hung
thần. Chàng xin ñi. Thắng trận trở về ñược vua khen ngợi nhường ngôi, nhưng
anh nhớ ñến thời hạn mười năm ñã hết nên cố xin về gặp anh mình và mẹ
2
.
1
Đều theo Cô-xanh (Cosquin). Truyện cổ tích dân gian miền Lo-ren, tập I
2
Theo Vân Hải. Con cá có mỏ (Tập truyện cổ tích Căm-pu-chia).
