766
không dám ngoảnh cổ nhìn mọi người. Cóc vẫn bình tĩnh nhảy theo chồng. Lúc
sắp ñến trường, cóc bảo:
- Chàng ñợi thiếp một lát!
Nói xong cóc nhảy ngay vào một bụi cây rậm bên ñường. Anh học trò vội
chạy ñến bụi cây rình xem. Nhưng chưa kịp ghé mắt nhìn, ñã thấy từ bụi cây
bước ra một cô gái da trắng môi son, mày ngài mắt phượng làm anh ngơ ngác.
Ngoảnh vào bụi anh thấy một tấm da cóc vứt lại một ñống lù lù ở gốc cây. Hiểu
ra ñó là lốt của vợ mình, lập tức anh chạy vào xé nát tấm da.
Rồi ñó hai vợ chồng sánh vai bước vào cổng trường lúc bấy giờ ñã chật ních
những người. Mọi con mắt ñều tròn xoe kinh ngạc vì vợ anh học trò mà họ
tưởng là cóc, thì lại là người so với mọi người ñàn bà khác như trời với vực. Quả
ñó là một vị tuyệt thế giai nhân.
Từ ñó hai vợ chồng quấn quýt với nhau không rời
1
.
KHẢO DỊ
Người Nghệ-an có truyện Vợ cóc là một dị bản của truyện trên nhưng không
nói tới các cuộc thi, cũng không nói tới việc cóc ñi canh lúa:
Vợ chồng một nhà nọ sinh ñược một con cóc và nuôi ñến chín mười năm. Một
hôm cả nhà ñi vắng, cóc ở nhà hóa thành một người con gái xinh ñẹp ngồi dệt
vải lại dọn dẹp trong nhà sạch sẽ. Có một bọn học trò ñi qua, cô gái ñẹp ra cửa
têm trầu mời khách ăn. Nhưng ñến khi họ vào thì không thấy cô gái ñẹp ñâu
nữa, mà chỉ thấy một con cóc, bèn bỏ di. Riêng có một anh học trò trong số ñó,
lúc về giục mẹ ñi hỏi: - "Nó là cóc, con lấy làm gì?" - "Mẹ cứ hỏi cho con ñi".
Bố mẹ cóc nhận lời gả con, không ñòi hỏi gì. Ngày ñưa dâu chẳng mấy ai dự,
người ta bỏ cóc vào võng ñưa về. Ai cũng chê cười: - "Người mà lấy cóc!".
Nhưng ñến ñêm thì cóc hóa thành người, sáng dậy lại trở lại hình dạng cóc.
Được ba ngày, chồng bảo vợ: "Người ta cười quá lắm, nàng phải làm cho họ thôi
cười mới ñược". Cóc bèn hóa thành người ra mắt bà con làng xóm. Bố mẹ chồng
thấy thế mừng quá, giết trâu bò mời họ mời làng. Người ta nói: "Ăn cưới không
bằng lại mặt" là thế
2
.
Trong truyện trên, chắc người kể ñã lược ñi nhiều tình tiết của truyện, nhưng
vẫn giữ ñược một tình tiết ñáng chú ý: vợ chàng học trò trước khi chuyển hóa
thành người, ñã có thời gian ngày là vật, ñêm lại là người.
1
Theo lời kể của người miền Bắc, và Lăng-ñờ (Landes), sách ñã dẫn.
2
Theo Bản khai của sách Hữu-tập, sách Vĩnh-lại, sách Nhiêu-hợp, tập I.
