768
Âu làm hàng biểu cho xong mà về
1
.
Một truyện khác Người lấy cóc lưu hành ở một ñịa phương miền Bắc, nhưng
nội dung thì lại giống với truyện Lấy chồng dê (số 128), chỉ có khác nhân vật ở
ñây là cóc
2
.
Đồng bào Tày (Thổ) có truyện Kim Quế:
Nàng Kim Quế, con gái ñức Phật Thiên ñàng vì tính tình phóng túng nên bị
ñày xuống trần, nhưng lại sinh lạc vào xã hội loài khỉ. Tuy vậy, nàng vẫn có tài
nghệ hơn ñời, thường ngày chẻ tre ñan chiếu, chiếu ñẹp như lụa thêu, gấm dệt.
Một hôm có bà lão tới nhận ñem chiếu ñi bán, bà lão bán cho hoàng tử Chúa
Ba. Thấy chiếu ñẹp, Chúa Ba lên rừng ñể gặp. Sau khi trò chuyện, mới biết tuy
rằng ñội lốt khỉ mà là người tiên, bèn rước về cùng nhau ăn ở như vợ chồng.
Muốn trêu tức Chúa Ba, vua ra lệnh cho hoàng tử phải làm cỗ yến, ngon thì sẽ
nhường ngôi cho. Kim Quế nhờ chị em tiên xuống làm hộ nên cỗ Chúa Ba ñược
giải nhất. Lần thứ hai thi may áo, lại ñoạt giải nhất, nhờ sai ruồi vào cung ño
người vua. Lần thứ ba thi vợ ñẹp, Kim Quế gọi tiên nữ xuống mang "nha linh
ñơn" ñể tắm. Tắm xong, khỉ biến thành người ñẹp, lại chiếm giải. Kết quả, Chúa
Ba ñược vua nhường ngôi
3
.
Người Mèo có truyện Nàng tiên khỉ cũng lấy khỉ thay cho cóc:
Một ông vua có ba hoàng tử, riêng hoàng tử thứ ba người xấu xí, một hôm ñi
lạc vào nước khỉ và yêu nàng công chúa khỉ vốn là một nàng tiên giáng trần. Khi
ñưa vợ về, hoàng tử bị mọi người dè bỉu, nhất là vua cha. Để buộc con bỏ vợ,
vua cho tổ chức lần lượt ba cuộc thi giữa ba người vợ của ba hoàng tử, ai nhất
thì chồng ñược vua nhường ngôi, ai kém thì phải ñuổi. Lần ñầu thi dọn cỗ, khỉ
nhờ hai trăm bạn tiên xuống giúp cho mỗi người một món; lần thứ hai may áo
quần, khỉ nhờ bạn tiên mang gấm vóc xuống may và tàng hình vào cung vua ño
khổ người; lần thứ ba thi sắc ñẹp, khỉ ñến cung rùng mình hóa thành người ñẹp
tuyệt trần, áo quần như dát vàng dát bạc. Hoàng tử thứ ba quả ñược truyền ngôi
như truyện của người Tày
4
.
Người Miến-ñiện (Myanmar) có truyện Nàng Nhái:
Có hai vợ chồng già hiếm hoi, ñẻ ñược một con nhái. Họ giữ lại nuôi, người ta
gọi là "Cô bé nhái". Mẹ cô chết, người bố lấy vợ kế có hai con riêng, chúng nó
xấu bụng ghét nhái. Hồi ấy hoàng tử thứ tư làm lễ kén vợ bằng cách ném hoa.
Các tiểu thư ñược gọi vào cung. Nhái cũng ñòi ñi, chúng chế giễu không cho vào
1
Theo Thơ Nàng Út.
2
Theo Sê-ông (Chéon). Sưu tầm một trăm bài tiếng An-nam.
3
Theo lời kể của người Thái-nguyên, Cao-bằng.
4
Theo Truyện cổ dân tộc Mèo.
