774
chết. Trước hết, anh phải ñi tìm một cái nhà bạt có thể che cho tất cả lính tráng
và dân cư trong thành phổ mà vẫn còn thừa chỗ. Cô vợ cá thấy chàng kêu khóc,
bèn ñến bờ biển gọi to: - "Bà ơi, bà mang cho cháu cái nhà bạt bé nhất!". Thấy
việc thứ nhất làm xong, vua lại ñòi một tấm thảm rộng trải trong nhà bạt. Sự việc
cũng diễn ra như lần trước. Sau cùng nhà vua bắt ñưa ñến một ñứa trẻ lên một
biết nói biết ñi. - "Bà ơi! Cô vợ cá gọi, bà ñưa em cháu lên ñây ñể cháu bế tý!".
Đứa bé lên gặp vua, nó liền vạch thói xấu của vua, vả vào mặt vua. Vua phải xin
lỗi và hứa chừa
1
.
Về loại truyện có mô-típ ñặc biệt: người nữ ăn thức ăn thừa của người nam và
có mang, kho tàng cổ tích ở Đông nam Á hầu như rất phổ biến. Sau ñây là một
số truyện tiêu biểu:
1. Truyền thuyết của người Thái-lan.
Ngày xưa, có một người ñầy mụn lở (gọi là ông chúa Trăm-ngàn-mụn-lở)
không biết từ ñâu ñến vỡ hoang một miếng ñất trên bờ sông. Ông trồng nhiều ớt
và dưa chuột làm kế sinh nhai. Ở gần nhà có một cây dưa chuột có một quả lớn
phi thường nhờ nước giải của ông thường ngày bón cho cây.
Quả dưa chuột ấy sau ñó về tay công chúa con vua Trai-trung. Công chúa ăn
và tự nhiên có mang. Vua cho người dò la xem con gái mình quan hệ với ai
nhưng không tìm ra. Vì thế ñứa con trai công chúa sinh ra lên ba tuổi mà không
có cha. Vua nghĩ ra một cách ñể biết ai là bố ñẻ của nó, tức là bắt tất cả ñàn ông
ở Trai-trung mỗi người cầm một món thức ăn ở tay, hễ ñứa bé ñến xin ăn ở
người nào thì người ấy là bố nó. Bèn ñánh trống hội họp toàn mường lại, ban
cho mỗi người một vật ăn ñược như người này cái bánh, người kia quả cây, v.v...
không sót một ai. Vua bảo vú nuôi ñặt ñứa bé ở cửa lầu trước mặt mọi người.
Lúc ấy ông chúa Trăm-ngàn-mụn-lở trong tay ñang cầm miếng cơm nguội. Đứa
trẻ ñi khắp nơi không xin ăn ở ai cả mà ñến xin ăn ở ông. Vua lập lức gả công
chúa cho người ấy và sai ñóng bè ñuổi cả hai vợ chồng ra khỏi thị trấn.
Chiếc bè dừng lại ở vườn dưa, hai vợ chồng ở lại ñây. Thần Đế Thích (In-dơ-
ra) hiện ra cho họ một cái trống thần bảo hễ ước cái gì thì ñánh một tiếng trống,
sẽ ñược ngay. Lời ước ñầu tiên của ông là làm sao cho mình ñược ñẹp. Tự nhiên
bao nhiêu mụn lở biến mất. Thấy vậy công chúa mừng rỡ, lại ước có vàng ñủ
ñúc cho con trai một cái nôi. Vì vậy mà có tên là hoàng tử Nôi vàng. Về sau họ
làm vua, xây dựng thành phố ở ñấy
2
.
1
Một số truyện trên ñều theo Cô-xcanh (Cosquin). Những truyện cổ tích Ấ-ñộ và phương Tây.
2
Theo La-jông-ki-e-rơ (Lajonquière): Nước Xiêm và người Xiêm. Về loại truyện như truyện
trên với tình tiết vô tình có thai, Prơ-di-luýt-xki (Przylusski) cho biết có nhiều truyền thuyết
tương tự trong Nàng công chúa tanh mùi cá và con rắn thần trong các truyền thuyết ở Đông
á, Nghiên cứu châu Á, tập II (1925).
