773
cái áo da nhái và ñốt ñi!". Hoàng tử nghe theo. Trở về, vợ trách chồng hết lời: -
"Đáng lý ñợi ba hôm nữa, tôi sẽ thành người vĩnh viễn, còn như thế này thì ñành
phải chia tay". Đoạn biến thành thiên nga bay mất.
Một số truyện sau ñây cũng là dị bản của truyện Người lấy cóc nhưng kết cấu
có biến dạng: một phần kết hợp với hình tượng của truyện Giáp Hải (số 149, tập
IV), (cô gái trong con vật hiện ra lúc vắng người, nấu ăn quét dọn nhà của cho
ân nhân) và một phần nữa thì tương tự với truyện Hoàng tử A-mét với nàng Pa-
ri Ba-nu trong Nghìn lẻ một ñêm (xem Khảo dị truyện số 107, tập III).
Truyện của Ác-mê-ni (Armenie):
Một ông vua có ba hoàng tử. Khi ñến tuổi kết hôn, theo phong tục, họ phải ñến
dự một ñám hội và quẳng quả táo vào ñám ñông ñể bói vợ. Hai quả táo của hai
hoàng tử anh trúng hai cô gái, còn của hoàng tử út rơi vào một cái giếng trong có
một con nhái. Coi là ñịnh mệnh, hoàng tử ñành phải ñem nhái về. Mấy ngày ñầu
mỗi khi hoàng tử về nhà ñều thấy bàn ăn ñã dọn sẵn. Để ý rình xem, hoàng tử
thấy một cô gái ñẹp từ lốt nhái bước ra làm bếp. Hoàng tử bèn ñột ngột xông vào
ôm lấy cô gái, và mặc dù cô cho biết rằng sẽ phải hối hận, hoàng tử cũng xé lốt
nhái ñể cho cô thành người.
Một hôm vua ra lệnh cho các con phải mang một tấm thảm lớn có thể cả một
ñội quân ngồi lên mà vẫn còn thừa. Hoàng tử về khóc với vợ. Vợ nói: - "Thấy
chưa! Tôi ñã bảo ñừng xé lốt của tôi. Nhưng ñừng có làm ầm lên. Hãy ñến cái
giếng mà anh vớt tôi về, gọi to: "Con gái ông bảo tôi ñến thưa với ông gửi lên
cho nó một tấm thảm bé nhất của ông". Đưa thảm về, vua rất vừa ý. Lần thứ hai
lại một thử thách mới, và nhờ bố vợ, hoàng tử cũng làm xong. Thử thách thứ ba
là "tìm một con người cao một gang, râu dài hai gang". Vẫn theo lời vợ dặn,
hoàng tử ñến giếng gọi to: - "Con gái ông bảo ñưa lên cho nó một người lùn nhỏ
của ông". Đưa ñến cung vua, người lùn nhỏ mắng vua sa sả về những ñòi hỏi
ngu ngốc và tặng cho vua những quả ñấm. Đến quả ñấm cuối cùng, vua vỡ ñầu.
Hoàng tử út bèn lên ngôi.
Một truyện khác cũng của người Ác-mê-ni (Armenie):
Một chàng trai theo lời bà dặn mỗi buổi sáng ném xuống biển một tấm bánh.
Anh làm việc ñó không nản. Bỗng một buổi chiều ñi chợ về, anh thấy nhà mình
ñã ñược quét tước dọn dẹp sạch sẽ, một hôm khác thì thấy thịt sống mua làm
thức ăn ñã ñược nấu lên. Cũng như hành ñộng của nhân vật Giáp Hải hay Tú
Uyên, anh giả vờ ñi nửa ñường lộn về nấp rình thì thấy một con cá từ dưới nước
hiện lên trút lốt thành cô gái tới làm bếp cho anh. Anh từ chỗ nấp xông ra bắt
lấy, và sau ñó ñược sự ñồng ý của người bà của con cá, lấy nàng làm vợ.
Thấy vợ chàng xinh ñẹp ít có, nhà vua lập tâm chiếm ñoạt. Vua bèn ñưa ra
những ñòi hỏi không thể thực hiện ñược buộc anh phải làm nếu không thì giết
