804
Một chủ ñất sinh ñược ba cô con gái. Một hôm ñi gánh mạ cấy, ông già cất
gánh không nổi, mới ước: "Có ba cô con gái mà không ai lấy cả, ñể có thằng rể
nó giúp ñỡ ta. Ai gánh hộ gánh này ta sẽ gả cho một ñứa". Bỗng nghe sau lưng
có tiếng nói: - "Có thực thế thì ñể tôi gánh cho". "Ai thèm nói láo". Nhưng khi
ngoảnh lại thì chỉ thấy một con lang, ông cũng ñể cho nó gánh. Lúc về nhà ông
cũng lần lượt hỏi ý kiến ba con, chỉ có cô thứ ba ưng thuận. Hôm cưới, lang vào
buồng trút lốt thành một chàng trai ñẹp. Hai vợ chồng yêu nhau và nhờ chồng
lang chăm làm, họ trở nên giàu có.
Hai chị thấy thế tiếc quá, một cô bèn bảo bố tìm cho mình một con lang ñể làm
chồng. Người bố nhờ dân làng ñi săn ñược một con ñưa về. Đêm ñộng phòng,
lúc ñầu bố nghe con từ trong buồng gọi ra: - "Ối bố, nó lấy móng cào chân con".
Bố ñáp: - "Nó giỡn chơi chứ can gì". Một lát sau lại nghe: - "Nó cào hai cánh tay
con".- "Nó giỡn ấy mà". Lại một lát: - "Nó cào ở hông, lòi ruột ra rồi, con chết
mất". "Sắp ñến lúc con thỏa lòng mong ước ñó". Lâu rồi không thấy con gọi
nữa, người bố cho là con ñã ngủ yên với chồng, nhưng sáng dậy mới biết là con
ñã chết mà lang thì trốn biệt
1
Truyện Chàng dê của dân tộc Mèo:
Một con dê thần có nhiều phép biến hóa, một hôm giữ lốt dê vào nhà một ông
quan có hai cô con gái ñẹp, hỏi một cô làm vợ. Dê nói mãi, quan bất ñắc dĩ gọi
hai cô con gái ra hỏi. Cô chị chê, cô em ưng thuận. Quan ñòi nhiều vàng bạc,
châu báu mới gả. Sáng dậy ñã có ñủ, lại có cả tiệc dọn toàn của ngon vật lạ ñãi
họ hàng. Dê ở gửi rể, tối là người, ngày là dê. Một hôm vợ nhân chồng ngủ say
lấy lốt dê ñể ñốt ñi. Từ ñấy vĩnh viễn là người, sinh con ñẻ cháu ñông ñúc.
Người ta nói ngày nay họ Giàng (do chữ dương - dê) là dòng dõi của dê thần.
Còn cô chị thấy em sung sướng, tiếc quá ñòi bố lấy chồng dê. Một hôm có con
dê thật ñến, cũng như truyện trên, cô bắt lên giường, nó nhảy lung tung, ñạp rách
chăn màn, xô ñổ ñồ ñạc, lại húc cô ngã lăn ra phải kêu cứu
2
.
Một chuyện Lấy chồng dê khác của người Vệt sưu tầm trong thời gian gần
ñây:
Có hai chị em Dương và Bạch ở chung nhau. Chị xấu hơn em cả về nhan sắc
lẫn tính nết, thường ghen tị và bạc ñãi em. Một hôm, cả hai cùng ñi dự hội nhà
vua tuyển cung phi. Em trúng tuyển. Khi Bạch ñi qua khu rừng ñể tiến cung thì
Dương ñội lốt beo bất thình lình nhảy ra vồ Bạch, làm cho Bạch sợ hãi quay trở
về. Trong khi ñó Dương lên ñường vào cung nói dối mình là Bạch, nhưng không
ñắt vì vua thấy xấu xí, ñuổi về.
1
Theo Bản khai của tổng Quỳ-Dương, ñã dẫn.
2
Theo Truyện cổ tích dân tộc Mèo, sách ñã dẫn
