805
Một hôm Bạch ñốt than ñể sưởi, làm cháy mất chăn của Dương, bị Dương
ñuổi ra khỏi nhà. Dọc ñường Bạch gặp một con dê lông vàng. Dê bảo nàng theo
mình rồi ñi kiếm hoa quả cho nàng ñổi gạo. Thực ra dê chính là người nhà trời bị
Ngọc Hoàng bắt làm kiếp dê vì có tội. Đến hôm hết hạn, dê trút lốt trở thành một
chàng trai tuấn tú. Hai bên kết thành vợ chồng, sống sung sướng giàu có.
Dương ngày một nghèo khổ, nghe tin Bạch có chồng giàu thì ñến nhà nhờ vả
và hỏi thăm. Nghe Bạch kể, Dương cũng hy vọng ñược như em, bèn mua một
con dê ñực lông vàng về ở chung. Nhưng dê này ñã làm cho cô ả nhiều phen xấu
hổ, làm cho cô toan treo cổ tự tử. Vừa lúc vợ chồng Bạch tới cứu và sau ñó giúp
cho nàng làm lại cuộc ñời
1
.
Truyện sưu tần ở Miến Điện (Myanmar): Hoàng tử rắn.
Một bà già thích ăn quả vả, thấy một con rắn nằm vắt ở cành, bèn bảo nó rung
cây cho mình nhặt, hứa sẽ gả con. Được ăn, bà già lờ ñi tuốt. Lần lượt gặp cừu,
cá chép, gà trống và cho mỗi con một quả, dặn có ai hỏi thì trả lời: - "Không có
ai qua ñây cả". Rắn ñuổi theo, dọc ñường hỏi thăm mấy con vật trên, chúng nó
giấu nhưng giấu không nổi. Vào nhà bà già, rắn cuốn vào tay ñòi giữ lời hứa.
Bất ñắc dĩ bà già phải gọi ba con gái ra hỏi. Chỉ có cô ba ưng thuận. Bà cho rắn
nằm trong bồ treo ở ñầu giường. Khi rình thấy rắn trút lốt thành người thì bà bèn
lấy quẳng vào lửa. Rắn cho biết mình là con vua núi phạm tội hóa rắn, chỉ khi
nào gặp người lấy làm chồng mới trở thành người. Từ ñó người ta gọi là hoàng
tử rắn.
Hai chị hối tiếc, buộc mẹ ñi tìm rắn làm chồng. Bà già lên núi bắt ñược con
trăn ñang ngủ mê ñem về bỏ bồ treo trên ñầu giường chị cả. Đêm lại trăn tỉnh
giấc nuốt cô gái. Bắt ñầu nuốt chân, cô gái kêu: - "Ôi, rắn cắn chân con". Bà già
trả lời: - "Nó ñùa ñấy". Một lát: - "Nó ăn ñến ñầu gối con" - "Nhảm nào."- "Ăn
ñến bụng rồi, con chết mất!"- "Không can gì". Không thấy tiếng con nữa, bà già
cho là con ñã hết sợ chồng rắn. Lát sau vào thấy con trăn to phình nằm giữa nhà,
bà già vội hô hoán ầm ĩ. Hoàng tử rắn chạy vào chặt ñầu trăn, rạch bụng cứu chị
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập I. Cũng một kết thúc giống với các truyện trên
(nhưng có ñảo ngược về nhân vật) dân tộc Xăng-tan (Santanne Parganatte) ở Băng-la-dex
(Bangladesh) có một truyện ñại khái có một anh chăn cừu trẻ tuồi, một hôm thấy một con chó
cái tự nhiên cởi lốt chó thành người ñi ra sông tắm. Khi ñến tuổi lấy vợ, anh chỉ xin bố mẹ lấy
cho con chó nọ làm vợ. Vì thấy anh khăng khăng giữ ý mình, người ta cho anh có linh hồn
chó nhập vào, bèn giúp anh toại nguyện. Lễ cưới cử hành trong tiếng xì xào của mọi người.
Một ñêm nọ khi vợ cởi lốt chó anh vội vứt lốt vào lửa. Chó ñành phải mang lốt người. Mọi
người chúc mừng anh có vợ xinh ñẹp. Một chàng nọ thấy bạn tốt số cũng muốn ñược như vậy.
bèn cùng tìm một con chó cái và xin bố mẹ cưới cho mình làm vợ. Nhưng ñêm ñộng phòng,
chó cắn dữ dội ñành phải thả ñi. Bị mọi người chế nhạo, anh buồn bực thắt cổ tự tử. (Theo
Bôm-pát (Bompatte): Văn học dân gian của người Xăng-tab Pác-ga-nát)
