810
tiên là tìm ra một bình thủy tinh ñựng một ngàn hương thơm (trước khi ñến,
nàng ñã giúp việc cho một con ong nên nó giúp cho nàng việc này trót lọt). Hai
là nhận một vại ñầy hạt cải, nhưng phải lấy ra những trang sức ñẹp (nhờ sóc
giúp). Khi trứng ấp xong nở ra chim, con chim này bay ñến một con rắn xanh
ñang quấn cổ mẹ vua rắn. Phép màu tự nhiên bị phá. Bát-xa-nắc Dau trở lại làm
vua và cưới Tu-li-sa
1
.
3. Một cô gái ñi tìm trâu lạc ñến một lâu ñài, lần lượt qua bốn cửa: ñỏ, vàng,
xà cừ, mã não. Cô vào một phòng ñẹp, trên bàn có nhiều trang sức ñắt tiền. Một
con chim lớn lông trắng bảo lấy nó thì nó sẽ tìm trâu cho. Cô từ chối trở về.
Ngày mai cô thứ hai và ngày sau nữa ñến lượt cô thứ ba ñến ñều gặp những việc
như trên. Cô sau này nhận lời ở lại.
Ít lâu sau trong một ngày lễ lớn, một bà già nói với cô là có một chàng kỵ sĩ
nào ñó ñược mọi người trầm trồ, chẳng qua là con chim - chồng cô - biến thành.
Vậy muốn giữ mãi dạng người thì phải ñốt cái nhà chim (vô-jen-hu-jơ). Cô ñốt,
chim hiện ra nói: - "Ôi, ñó là hồn ta, ta chết mất!". Chim biến ñi, trở về xứ thần
và quỷ.
Vợ bỏ ñi tìm chồng. Trải qua nhiều gian khổ, vợ gặp chồng trên lưng có một
gói giày, Hỏi thì chồng bảo là phải ñi xách nước cho thần và quỷ dùng, nên ñi
vẹt hết rất nhiều giày. Muốn chồng trở về phải sửa lại "cái nhà chim" và gọi hồn
về. Cô gái trở về làm theo lời dặn, quả chồng lại xuất hiện.
2
4. Vua Prê-ma-xê-na có một công chúa ñẹp tên là Ma-ña-na-rếch-kha và hai
con trai nhỏ. Một hôm hoàng tử anh ở trên bờ sông bỗng nghe có tiếng: - "Nếu
vua không gả con cho ta, tai họa sẽ ñến cho cả thành phố và vua". Lúc về kể lại
nhưng không ai tin cả. Đến lượt hoàng tử thứ hai lại nghe tiếng nói trên. Vua hỏi
các cố vấn, cố vấn bảo cho người ñến sông nọ hỏi câu: - "Là thượng ñế, là thần
hay là người?". Hỏi xong liền có tiếng ñáp: - "Ta là người gác cửa của thần In-
ñơ-ra, vì có tội phải thác sinh ở thành này làm một con lừa ở nhà một người thợ
gốm. Hãy gả công chúa cho ta không thì tai họa". Vua hứa gả sau khi buộc thần
làm cho một bức tường ñồng bao bọc lấy thành và dựng một lâu ñài. Sáng hôm
sau có ñủ. Thần ñược vợ bèn trút lốt thành người. Công chúa lấy làm sung
sướng. Hoàng hậu một hôm ñến thăm biết thế, bèn ném lốt vào lửa. Thần về tìm
mãi không ra, bảo vợ:
1
Người Tô-xcan (Toscane)(Ý) có một truyện mở ñầu giống với truyện này. Đại khái có một
con rắn thần hỏi một người tiều phu ñòi lấy một trong ba cô gái, nếu từ chối thì sẽ mất ñầu.
Cô út nhận lời. Rắn mang cô ñến một lây ñài, biến thành một chàng trai (không phải trút lốt)
gọi là Xor Phi-o-răng-tơ và dặn vợ không ñược hở cho ai hay, nếu không sẽ nguy hiểm.
Nhưng trong khi thăm chị, có buột miệng nói ñến tên chồng. Tụ nhiên lâu ñài và chồng biến
mất.
2
Theo Cô-xcanh (Cosquin). Truyện cổ tích dân gian miền Lo-ren, sách ñã dẫn, tập II
