808
ngựa quí, tám trăm lợn béo, v.v...). Rùa biện ñủ. Khi ñón dâu về, rùa nghỉ dưới
chân giường.
Nhưng rùa lại hóa thành chàng trai tuấn tú hàng ngày cưỡi ngựa theo vợ ñi
chợ, cùng nhau hát xướng mà không cho vợ biết. Về sau nhờ bạn mách, biết
ñược rùa cởi lốt thành người, và biến hòn ñá trắng trước nhà thành ngựa, một
hôm vợ bèn lẻn về trước, ñem mai rùa quẳng vào bếp. Chồng về thấy mất lốt,
than: - "Trời bắt ta làm kiếp rùa chín năm, nay chưa hết hạn mà lốt ñã cháy".
Bèn nhảy vào ñống lửa, vợ cũng nhảy theo cứu chồng. Trời thương tình cứu
sống và tha tội cho cả hai
1
.
Truyện Chàng kỵ mã của Mông-cổ:
Hai vợ chồng nhà nọ nghèo, hiếm hoi, cầu thần mãi mới có mang nhưng lại
sinh ra ñược một con nhái. Được ba năm, một hôm nhái bảo mẹ làm bánh cho
mình ñể tới dạm hỏi một trong ba cô gái con quan làm vợ. Gặp quan, nhái ngỏ
lời cầu hôn nhưng thấy quan từ chối, nhái bảo: "Nếu quan không bằng lòng thì
tôi sẽ cười". Quan sẵn sàng cho nhái cười, không ngờ mỗi tiếng cười của nhái
làm cho ñất rung chuyển, nhà cửa cơ hồ muốn ñổ, quan buộc phải hứa gả cô gái
lớn ñể nhái thôi cười. Nhưng cô gái lớn không bằng lòng nên lúc theo nhái về,
cô cho ngựa nhảy vào người nhái ñể ngựa dẫm cho chết, lại ném thớt cối vào
người nhái. Nhưng nhái tránh ñược và dẫn cô trả lại quan, ñòi gả cô khác, không
thì sẽ khóc. Khi nhái khóc thì trời ñất mù mịt, nước ñổ ầm ầm tràn ngập khắp
nơi, quan buộc phải gả cô thứ hai. Cũng như cô chị, cô thứ hai lúc theo nhái về
cũng cho ngựa giẫm và ném thớt cối vào người nhái. Nhái lại dắt cô ñi trả và ñòi
gả cô thứ ba, không thì sẽ nhảy. Rồi nhái nhảy, làm cho núi lở cát bay, nhà cửa
lâu ñài lung lay. Quan ñành phải gả cô thứ ba. Cô này bằng lòng lấy nhái.
Một hôm trong vùng mở hội, cả nhà ñều ñi dự, trừ nhái. Đến ngày cuối cùng
có cuộc ñưa ngựa nước rút, người ta thấy xuất hiện một chàng trai áo xanh cưỡi
ngựa xanh, có yên cương quý ñến ñua với các kỵ sĩ ñã thắng cuộc. Chàng ñi sau,
nhưng về ñích trước tiên. Không những thế, trong khi ñua, chàng còn ba lần bắn
chết ba con diều hâu và hai lần xuống ngựa ngắt hoa ném tặng người dự. Nhưng
khi mặt trời gác núi thì chàng ñã phóng ngựa quay về bỏ mặc sự mời mọc ñón
chào của mọi người. Sau ñó, cả nhà ñi dự mới trở về, họ không ngờ chàng nhái
cũng biết mọi việc xảy ra ở ñám ñua ngựa.
Năm sau nữa, ñến ngày hội mọi việc cũng xẩy ra như trên làm cho vợ nhái ngờ
ngợ ñấy là chồng mình.
Năm sau nữa, ñến ngày hội cũng thế, nhưng vợ nhái thình lình nửa chừng về
nhà thì thấy chồng vắng mặt, chỉ bỏ lại một tấm da nhái. Nàng bèn ñốt cháy tấm
da. Khi chàng áo xanh - chồng nàng - cưỡi ngựa trở về thì da ñã hóa tro. Chàng
1
Theo Truyện cổ dân gian Mèo, ñã dẫn.
