829
Mẹ Long nghe chồng hết lời ca ngợi con ngựa thần, cũng có ý ñịnh muốn ñi
chơi Đồng-nai Gia-ñịnh một chuyến dối già. Qua hôm sau, Long lại dắt ngựa ra
sân rồi ñỡ mẹ lên yên. Nhưng ngựa chưa kịp bước ra khỏi cổng, tự nhiên ngã
khuỵu, hất bà già ngã lăn xuống ñất. Một luồng khói trắng từ trong mình ngựa
phóng ra và bay cuộn lên trời. Mọi người xúm lại xem thì con ngựa ñã tắt thở từ
lúc nào. Thì ra bà mẹ Long ñã cưỡi ngựa thần không ñúng lúc vì bà ñang thấy
kinh nên thần ngựa hoảng sợ, bỏ lốt ngựa mà ñi.
Không những mất một tặng vật vô giá, ông tiến sĩ tân khoa còn ñứng trước
mối hiểm nguy khó thoát ñược tội "khi quân", vì trước mắt không có cách gì ñể
tiến kinh cho kịp chiều mai dự yến. Đường từ quê Long ñến kinh thành ñi bộ
mất bốn năm ngày ñường, ñi ngựa cũng phải hơn hai ngày. Không còn kế gì
hơn, Long ñành bắt một con ngựa thường, chẳng kịp từ biệt cha mẹ vợ con, vội
ra roi cho con vật phi nước ñại.
Con ngựa ñi ñến tối mịt mà vẫn chưa ñược một nửa ñường. Nằm nghỉ ở quán
trọ, Long lo lắng hết sức. Anh sực nhớ tới một tặng vật "mặt trời" do con quỷ
thứ nhất biếu vẫn còn cất trong túi vải. Thế là Long tìm ra một diệu kế. Ngay
hôm sau, Long lại lên ngựa phóng ñi. Cho ñến khi mặt trời sắp gác núi, anh liền
lôi "mặt trời" của mình ra treo trước ñầu ngựa. Thốt nhiên, một chuyện lạ chưa
từng có xảy ra: ñâu ñâu cũng không thấy tắt ánh mặt trời. Cho ñến khi con ngựa
ñưa Long ñến trước ñiện Thiên-quang, anh mới cất "mặt trời" vào túi, bấy giờ
bầu trời ñang từ ban ngày mới chuyển sang ñêm một cách ñột ngột.
Long buộc ngựa xong, bước vào ñiện. Nhưng cũng ñã muộn mất rồi. Mọi
người chờ mãi không thấy ñêm xuống, song thức ăn thì ñã nguội cả, nên sau
cùng Hoàng ñế ñành ra lệnh cho các ông tiến sĩ cứ bốn người một, ngồi vào
mâm. Khi Long bước vào. thì tiệc rượu ñã hầu tàn. Biết việc chậm trễ có thể
khiến mình mất ñầu như chơi, nên anh cởi mũ "phủ phục" trước sân ñiện, một
hai viện lý do "không thấy trời tối" ñể mong ñược nhẹ tội. Vua tha cho anh,
nhưng ñể anh nhớ lỗi, bắt bổ anh về làm tri huyện một huyện từng nổi tiếng có
nhiều vụ án ma. Mặc dầu vẫn nghe nhiều tin ñồng rùng rợn rằng từ trước ñến
nay, hễ quan nào ñược bổ về huyện ấy ñều bị ma quỷ vật chết, Long vẫn ung
dung về trị nhậm.
Theo tục lệ ở vùng này, mỗi khi quan mới bổ ñến, dân các làng xã ñều phải
mang lễ vật ñến chào quan. Cho nên những ngày Long mới chân ướt chân ráo
ñến nơi, dân các làng kéo nhau ñội lễ vật ñến ñầy cả công ñường. Long tiếp
chuyện mọi người rất ân cần, nhưng nhất thiết từ chối mọi lễ vật. Chàng kín ñáo
dặn lính hầu mỗi khi có toán dân nào ra về thì lén ñi theo ñể biết rõ tung tích.
Vào ngày thứ ba, một trong những người lính hầu mà Long phái ñi theo bén gót
hai người dân ñội một mâm lễ vật trở về. Người lính thấy hai người này ñi mãi,
ñi mãi, bóng chiều ñã ngả mà vẫn chưa ñến nơi. Cho ñến khi tắt ánh mặt trời
