915
Xưa, trong một cái hồ có nhiều ngỗng và nhiều rùa ở chung với nhau. Trong
ñó có một con rùa kết bạn thân với hai con ngỗng. Gặp năm hạn hán kéo dài,
nước hồ sắp cạn, hai con ngỗng ñến từ biệt rùa ñể ñi chỗ khác kiếm ăn. Rùa lấy
tình bạn xin ñi theo và bày ra cách cắn vào gậy như trên. Hai con ngỗng nói: -
"Chúng tôi không từ chối, nhưng vì anh vốn lắm lời không kìm ñược mồm
miệng, nhỡ có thế nào chúng tôi rất ngại". Đáp: - "Tôi biết giữ mồm tôi chứ!"
Bèn làm theo lời; cả ba bay lên trên không. Đến một thành phố, những người ñi
chợ gọi nhau: - "Này xem có hai con ngỗng ăn trộm một con rùa!" Rùa tức lắm
nhưng chịu ñựng, lặng thinh. Lai qua một thành phố khác, những người ở chợ lại
kêu như trên. Rùa nghĩ bụng. "Sao có thể chịu mãi ñược cái khổ cổ thì ưỡn dài
mà mồm thì ngậm thinh này. Bèn ñịnh nói: - "Đây là tôi muốn như thế chứ
không phải ngỗng bắt trộm". Nhưng chưa nói ñã rơi, bị trẻ con ñánh chết. Hai
con ngỗng ngậm ngùi rồi bay ñi
1
.
Cũng ở kinh trên, lại có một truyện khác: Con sếu và con rùa. Một con rùa gặp
năm ñại hạn, hồ cạn không có gì ăn. Rùa cầu cứu sếu. Sếu lấy mỏ cắn rùa tha ñi.
Qua một thành phố, rùa không ngớt miệng hỏi - "Cái gì ñây?" - "Cái gì kia?".
Sếu muốn trả lời nhưng vừa mở miệng thì rùa ñã rơi bịch, bị người ta bắt ăn
thịt
2
.
Trong Ngụ ngôn Ơ-dốp (Fables Ésopiques) có truyện Rùa và le biển, ñại thể
là: Một con rùa nằm phơi nắng gặp một con le. Rùa ao ước: - "Giá ñược ai chắp
cánh bay cao thì hay quá!" - "Cho ta gì ta sẽ mang cho", le ñáp - "Tôi sẽ tặng
báu ngọc dưới ñáy biển" - Le bèn cắp rùa lên mây xanh, chẳng may sẩy, rùa rơi
chết. Rùa than: - "Ta vốn nòi ñi chậm quen ở chốn bùn lầy, sao lại mong ước lên
cao. Vả lại trên ấy nào có ai họ hàng quen thuộc, lên mà làm gì chết là ñáng
lắm!".
Một truyện ngụ ngôn của ta Cóc và chuột hình tượng có khác nhưng ñề tài
tương tự:
Một con cóc kết bạn với một con chuột, thường mời chuột về nhà ñãi ñằng hậu
hĩ. Đến lượt chuột mời cóc ñến nhà nó. - "Tôi làm thế nào ñể lên chỗ ở của bác
trên cây cao ñược", cóc hỏi - "Bác cứ ngậm vào ñuôi tôi là khắc xong". Rồi ñó
chuột ñưa cóc lên cây cao. Chưa ñến nơi thấy vợ chuột ra chào, cóc mở miệng
ñịnh chào lại thì bị rơi xuống chết (có người kể là bị oằn lưng như ngày nay vẫn
thấy)
3
.
1
Theo Sa-van-nơ (Chavannes), sách ñã dẫn.
2
Theo Sa-van-nơ (Chavannes), sách ñã dẫn.
3
Theo Xi-mác-ñơ (Simardes). Cổ tích và truyền thuyết An-nam.
