938
Một hôm bà Dằn bắt ñược một cô con gái ñịnh nuôi béo ăn thịt, nhưng nó lại
sợ cứt gà. Cô gái bị bắt ñi ñổ cứt gà, nhân biết chỗ yếu của mụ, bèn làm cho mụ
sợ, rồi trốn ñi. Về làng, cô báo tin với dân. Họ mang nhiều cứt gà tới vung vào,
lại dùng gươm bôi cứt gà, chém bà Dằn làm trăm mảnh. Những mảnh ấy hóa
làm vắt, muỗi và ñỉa
1
.
Một truyện khác, Quyền làm chồng, có bàn tay tô ñiểm của nho sĩ với ñôi nét
hài hước:
Một làng kia thờ thần thiêng ở chân núi. Lúc tế thì bưng cỗ vào miếu, hôm sau
ñã sạch như chùi. Một hôm thần báo mộng phải nộp một người học trò nọ cho
thần làm chồng. Làng họp bàn. Người học trò nhận lời ñi nộp mạng, nhưng bảo
làng chuẩn bị cho mình một dùi sắt, một vò rượu ngon.
Đến ngày, anh giấu dùi sắt vào người, tay cầm roi song. Đến nơi nhảy lên ngai
thờ ngồi. Được một lát có một người con gái hiện ra mang tráp trầu vào mời.
Anh thét: - "Tao là chồng, chủ mày là vợ, sao chồng ñến ñây ñã lâu mà không
thấy vợ ra mắt, hãy kêu chủ mày ra ñây ta bảo". Lát sau nữ thần hiện ra ăn mặc
diêm dúa, anh nọc ra ñánh ba chục roi lấy cớ khinh người. Thần mời: - "Xin mời
chàng vào". Anh ñi theo vào một hang ñá rồi trèo lên ngồi trên bàn ñá. Cơm dọn
ra thấy thức ăn nguội anh lại nọc ñánh ba chục roi. Đem hâm nóng, lại bị ñánh.
thần không biết làm sao mà chiều, mới ngồi khóc. Bấy giờ anh rút dùi sắt ra ñập
phá khắp nơi, một hồi chúng tan hết cả. Anh bèn ñánh trống ngũ liên mời làng ra
triệt hạ ngôi miếu.
2
Một truyện nữa Người ñàn bà lấy rồng kểt cục khác hẳn với
các truyện trên:
Một ông vua không có con nối dõi, một ñêm ñi dạo vườn thấy một rắn mẹ và
một ổ rắn con. Thấy vua than thở nỗi không con, một rắn con theo vua về. Từ ñó
hoàng hậu có mang ñẻ ra một con rắn xanh, mắt sáng như ngọc. Nó lớn như thổi,
chỉ ba ngày hóa thành rồng, rú lên những tiếng dữ dội. Vua và hoàng hậu sợ, bỏ
ñi ở chỗ khác. Đưa thứ gì rắn cũng không ăn, càng rú dữ dội. Một viên ñại thần
tra tìm sách vở bảo vua rằng loài ñấy phải có thịt con gái mới yên. Vua không
dám làm việc ác ñức nhưng cũng thử bắt ñại thần ñưa con gái ñến. Đại thần hiến
kế: - "Hạ thần sẵn lòng nhưng như thế không ñủ, mà bắt con gái dân thì họ sẽ
nổi loạn. chi bằng cho lính ra biên giới bắt con gái dân láng giềng".
Một bà tiên hiện ra bảo vua cứ làm, sẽ có ñiều hay.
Nghe tin lính ñến bắt người, một mụ dì ghẻ muốn hại con chồng, bèn sai cô
con gái chồng - Bạch nương - ñi chăn trâu xa, chiều tối hãy về, vì vậy mà cô bị
bắt. Nhưng trước khi phải làm mồi cho rồng, Bạch nương ñược bà tiên tiên hóa
phép làm cho nhan sắc ñẹp ñẽ, lại cho một cái áo mặc vào ñể có thể thoát khỏi
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập I
2
Theo Bản khai Hữu-tập, sách Vĩnh-lại, sách Nhiêu-hợp, ñã dẫn
