957
mắc nợ ông, cho nên nó phải làm ăn chắt bóp ñể trả ñủ số nợ. Còn tôi chỉ là
người làm chứng. Khi thấy ñôi bên ñã "lại hoàn ñủ số" thì chúng tôi ra ñi
1
.
2. Có hai vợ chồng già mà chưa có con. Hàng ngày họ thành khẩn cầu nguyện.
Thấy thế, Ngọc Hoàng bảo ñức Phật giúp cho họ một ñứa con. Đức Phật nói với
Diêm vương, Diêm vương bảo quan hầu xem có ai thiếu nợ ông già thì cho ñầu
thai lên trả. Quan ñáp: - "Không có ai thiếu nợ ông ta cả, chỉ có ông ta thiếu nợ
của người mà thôi" - "Vậy thì cho người ấy ñầu thai ngay!" Từ ñó bà già có
mang ñẻ ñược một con trai. Đứa con lớn lên ăn xài vô ñộ, tiêu hết tiền dành dụm
của bố mẹ. Sau ñó, tự nhiên nó ñau nặng rồi chết. Cũng như truyện trên, thấy
con chết yểu, người bố buồn quá, ñánh ñồng thiếp xuống thăm. Khi cha con gặp
nhau, chẳng những hắn không mừng mà còn hỏi xóc: - "Cha chết rồi hay sao mà
xuống ñây?". Ông già kể chuyện cho nghe, hắn ñáp: - "Kiếp trước ông thiếu tôi
ba ngàn quan. Từ ngày về với ông, tôi ñã tiêu hết hai ngàn bảy trăm. Thấy ông
tốt, tôi miễn cho ba trăm, vậy là tử tế lắm". Ông già cứ nằng nặc khuyên con trở
về. Nó bỏ ñi mất, ông lại ñi tìm, ñón ñường hết lời khuyên dỗ. Nó lại bỏ ñi. Giận
quá, ông già về ñào mả ñốt xương con quăng khắp nơi. Không ngờ lửa lan ra
làm cháy mía của các chủ ruộng khác, bị họ bắt ñền, tổng cộng hết ba trăm quan.
Ông nghĩ lại: - "Vậy là cuối cùng tròn số ba ngàn quan"
2
.
Một truyện thứ ba Thái thú Diễn-châu tình tiết có khác ít nhiều:
Vợ một ông tri phủ Diễn-châu ñẻ mấy bận không nuôi ñược. Một lần có mang,
chồng mộng thấy thần cho một lưỡi tầm sét bảo ñánh cho con một chiếc vòng
chân. Bèn làm theo. Đứa con trai lần ấy quả nuôi ñược, ñặt tên là Kim Tích. Kim
Tích mười bảy tuổi ñỗ cử nhân, một hôm bảo người bố: - "Nay con ñã khôn lớn,
chả nhẽ cứ phải ñeo vòng mãi sao". Bố cho là phải, bèn tháo ra, nhưng vừa tháo
thì Kim Tích chết. Thương con quá, ông bắt cả nhà ñể tang.
Một cô gái bán cau ở gần làng có quen biết nhà này, một hôm ñến chơi cho
biết Kim Tích hôm kia ñến chơi nhà mình có xe ngựa và ñầy tớ rậm rịch, chắc
làm quan to. Lại bảo: - "Muốn biết thì hai hôm nữa ñến nhà tôi nấp xem sẽ
thấy". Người bố làm theo, quả gặp. Nhưng khi thấy bố, Kim Tích mắng: - "Mày
giam hãm tao mười bảy năm nay còn mặt mũi nào mà nhận cha con nữa". Nói
xong biến mất. Người bố tức quá về ñốt hết ñồ tang ñi
3
.
Tương tự với truyện trên, Trung-quốc có truyện như sau:
Một người họ Trương tên là Thiện Hữu thường ăn chay niệm Phật, lấy vợ họ
Lý tuy làm ăn khá giả nhưng chưa có con. Gần làng có một người tên là Thiệu
Đình Ngọc, nhà nghèo, mẹ chết không có tiền làm ma, mới tìm ñến ăn trộm nhà
1
Theo Jê-ni-bren (Génibren), sách ñã dẫn.
2
Theo Sơn-nam, sách ñã dẫn.
3
Theo Đại-nam, kỳ nhân liệt truyện, sách ñã dẫn.
