Nhật chìm trong tuyệt vọng và sẵn sàng đầu hàng vô điều kiện. Không lâu
sau khi chiến tranh chấm dứt, nhà phân tích quân sự Halson Baldwin đã
nhận xét trên tờ New York Times như sau:
Xét về khía cạnh ý nghĩa quân sự, ngay khi Tuyên bố Potsdam được phe
Đồng minh đưa ra ngày 26 tháng 7, Nhật Bản đã hoàn toàn rơi vào trạng
thái tuyệt vọng. Vậy thì, việc xóa sổ hai thành phố Hiroshima và Nagasaki
có thật sự cần thiết hay không? Dĩ nhiên, câu trả lời là KHôNG.
Năm 1944, Bộ Chiến tranh tiến hành khảo sát chiến lược ném bom thảm
khốc của quân đội Hoa Kỳ để đánh giá mức độ hiệu quả của các cuộc oanh
kích trên không. Hàng trăm dân thường cùng nhiều thủ lĩnh quân sự phía
Nhật Bản được phỏng vấn sau chiến tranh, bản báo cáo được đưa ra sau đó
cũng nhận định:
Theo như bản điều tra chi tiết các sự kiện cùng lời khai của các tướng lĩnh
Nhật Bản, từ ngày 31 tháng 12 năm 1945, thậm chí là trước ngày 1 tháng 11
năm 1945, phía Nhật Bản đã sẵn sàng đầu hàng vô điều kiện ngay cả khi hai
quả bom nguyên tử không được ném xuống Hiroshima và Nagasaki, Liên
Xô không tham chiến hay các cuộc chiếm đóng không được tiến hành.
Nhưng liệu giới lãnh đạo Hoa Kỳ có biết điều đó trong tháng 8 năm 1945?
Câu trả lời chắc chắn là có. Hệ thống mật mã của Nhật bị đánh sập, các thư
từ thông báo bị ngăn chặn, Nhật buộc phải ra chỉ thị cho đại sứ của họ ở
Moscow tìm mọi cách đàm phán với phe Đồng minh. Một năm trước đó,
giới lãnh đạo Nhật Bản cũng đã bắt đầu tính đến việc đầu hàng. Tháng 6
năm 1945, Thiên hoàng Hirohito yêu cầu các tướng lĩnh nên cân nhắc việc
tiếp tục chiến đấu. Ngày 13 tháng 7, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Shigenory
Togo gửi một bức điện cho đại sứ của mình tại Moscow và nhấn mạnh:
“Đầu hàng vô điều kiện là trở ngại duy nhất cho hòa bình…”
