Trong lúc Tây-sơn còn đang tính cách diệt Nguyễn chưa xong, thì mặt
Bắc, gặp ngay sức bành trướng của quân Trịnh.
BÀI 27 : TÂY-SƠN GẶP TRỊNH, TÂY-SƠN HOÀ VỚI TRỊNH ĐỂ
DIỆT NGUYỄN
Thấy chúa Nguyễn đã chạy vào Quảng-nam (1775), Quận-việp Hoàng
ngũ-Phúc kéo quân qua Hải-vân-quan, tiến vào đánh Quảng-nam, là đất
Tây-sơn đang tranh hùng với chúa Nguyễn.
Vậy là Tây-sơn vừa đánh đuổi được chúa Nguyễn vào Gia-định, thì gặp
ngay quân Trịnh tràn vào.
Nguyễn Nhạc cắt Tập Đình làm tiên phong, Lý Tài làm trung quân, còn
tự mình làm hậu đội, đón đánh quân Trịnh ở Cẩm-sa (thuộc huyện Hoà-
vinh). Toán quân Tập Đình xông đánh rất hăng, giết được một viên nha-hiệu
bên Trịnh. Tuy nhiên quân Trịnh với sự tận lực của hai đạo-sĩ (cử-nhân võ)
Hoàng đình-Thể và Hoàng phùng-Cơ đánh bại được quân Tây-sơn. Nguyễn
Nhạc kéo bọn Lý Tài lui giữ Bản-tân, rồi đem Đông-cung Dương về thành
Qui-nhân.
Hoàng ngũ-Phúc (bên Trịnh) thắng trận, dẫn quân đóng Quảng-nam.
Nhưng chỉ được vài tháng, không hợp thuỷ thổ lại có bệnh dịch tả hoành
hành, Hoàng ngũ-Phúc bỏ Quảng-nam rút quân về Thuận-hoá.
Trong lúc này chúa Nguyễn đã chạy vào Gia-định. Song tướng của
Nguyễn là Tống phúc-Hợp đã lấy lại vùng Bình-thuận, Diên-khánh và Bình-
khang, rồi uy hiếp Phú-yên. Quân Nguyễn lại có vẻ quật cường lên được.
Thấy vậy, Nguyễn Nhạc bèn sai Phan văn-Tuế đút lót tiền cho Hoàng
ngũ-Phúc và các tướng bên Trịnh, đồng thời dâng thư xin nộp đất Quảng-
nghĩa, Qui-nhân, Phú-yên ; lại tình nguyện theo Trịnh đánh Nguyễn trong
Gia-định.
Muốn dùng sức Tây-sơn để diệt Nguyễn, Hoàng ngũ-Phúc làm biểu xin
chúa Trịnh phong cho Nguyễn Nhạc làm trấn-thủ Quảng-nam, tuyên-uý đại-
