XIV. CHÍNH-PHỦ LÂM-THỜI TÂN VIỆT-NAM
Nhưng rồi người Tây thình-lình khai-chiến với tướng-quân, làm cho
cái thành-tích đồn-điền của chúng tôi, phút-chốc hóa ra tro bụi.
Than ôi ! Xông-pha nhọc-nhằn trải muôn ngàn dặm, mà chỉ gây nên
một cõi mơ-màng thất bại, có ai mưu-sự mà gặp nông-nỗi bất-hạnh như tôi
vậy chăng ? Đó chẳng phải chứng cớ tài-hèn trí-mỏng là gì ? Ai nối gót tôi
mà dấy lên sau nầy, nên coi sự sai-lầm của tôi mà thay đổi bước đường đi !
Lúc sắp-đặt công-cuộc đồn-điền xong-xã đâu đó rồi, đã là hạ-tuần
tháng 10.
Tôi lén xuống Hà-nội gặp ông Ngô-đức-Kế và các đảng-hữu ở Kinh
ra, bàn-tính các việc. Rồi lại đi Bắc-ninh, lấy nhà ông cử Nội-Duệ làm nơi
tụ-họp bí-mật.
Hai ông Đặng-thái-Thân và Lê-Võ cùng ở Nghệ ra Bắc cùng tôi
hội-đàm quốc-sự.
Hồi nầy tiếng-tăm vang-dậy, lũ sói chồn bủa khắp tứ-vi, anh em
đồng-chí sợ tôi rủi-ro thì nguy, cho nên đều khuyên tôi phải gắp lìa khỏi bờ
cõi nước nhà. Thế là tôi lại cáo-biệt quốc-dân mà xuất-ngoại vậy.
Khoảng trung-tuần tháng chạp, qua cửa ải Nam-quan, do đường
Quảng-tây mà đến Ngô-châu, để xuống ghe Ngô-châu đi Hương-cảng.
Thượng-tuần tháng hai năm Đinh-mùi tới nơi.
Bài văn khuyến-học của tôi, truyền-bá rồi. Thiếu-niên nước nhà trốn
người Pháp mà xuất-dương, tấp-nập trên đường.
Trung-kỳ thời có đám Nguyễn-Siêu, Lâm-quảng-Trung.
