Đồng thời chúng tôi lại dựng lên Tân-Việt-Nam Cống-hiến, bắt-
chước làm như một chính-phủ lâm-thời của nước Nam ở hải-ngoại. Tuy là
cách-thức sắp-đặt còn sơ-sài, nhưng có ảnh-hưởng tới dân-khí trong nước
mau lắm.
Không bao lâu, có những việc ám-sát quan binh tây, và dân rủ nhau
xin thuế, thình-lình nổi lên ở Trung-kỳ, Bắc-kỳ. Người Tây bèn đem cái
toàn-lực bắt cọp trói beo ra phấn-đấu với đảng chúng tôi.
Than ôi ! người Pháp có kim-tiền và võ-lực mạnh hơn người mình
ngàn lần muôn lần ; họ lại khôn-ngoan giảo-hoạt hơn quốc-dân ta vạn-bội,
vậy thì đảng chúng tôi không phải thất-bại sao được ?
Khoảng năm Thân, năm Dậu, chính-phủ Pháp bỏ ra nhiều tiền nuôi
bọn chồn tinh cáo già cho đi dò-la xét-bắt nghĩa-đảng. Số mật-thám trong
nước, sánh lại đông gấp hai số học-sinh du-học ở ngoài.
Phàm là đường-lối mưu-mô bí-mật của đảng chúng tôi đem tiền và
thông-tin ra ngoài thế nào, chính-phủ Pháp nhờ có bọn do-thám mà biết ráo
kẽ tóc chân răng, tìm cách phá-hoại tan-nát.
Phụ-huynh thân-tộc các đảng-viên phải khóc-than giam-cầm trong
ngục tối, còn bọn ác-thám hung-tra thì gầm-thét nghênh-ngang khắp trong
xứ. Người trong đảng ta lúc bấy giờ có muốn bỏ nước trốn ra ngoài, chỉ có
cách làm như con trùng lỏa-lồ thân-thể mà thôi.
Vì chính-sách người Pháp cốt làm tuyệt-đường vận-lương của ta,
chận nghẹt lối cứu-viện của ta, ấy là thủ-đoạn có một không hai của họ.
Đồng thời lại vin lấy chỗ quan-hệ của tờ hiệp-ước Pháp-Nhật mà giao-thiệp
với chính-phủ Nhật, yêu-cầu bắt hộ người đầu-đảng ta và giải-tán học-sinh-
đoàn Việt-Nam ở Nhật.
Học-sinh-đoàn ta bị hai ách là kinh-tế hết phương và ngoại-giao bịt
lối, thành ra giữa đám gió thảm mây sầu, anh em phải từ-giã đất nước Nhật-
