NGUYÊN LÝ THỨ NĂM - Trang 417

biết rằng họ không thể làm cho chu trình học tập sâu sắc thay đổi hơn mức
một giáo viên có thể khiến sinh viên học tập. Điều họ có thể làm là tạo ra
một môi trường trong đó học tập có thể xảy ra. Đó là ý nghĩa của kết cấu
chiến lược.

Chu kỳ học tập chuyên sâu bao gồm năm yếu tố, mỗi yếu tố đều được

các nhà lãnh đạo tài năng chú ý trong việc xây dựng một văn hóa học tập
lành mạnh: niềm tin và những giả định, các thực hành đã có, kỹ năng và
khả năng, mạng lưới mối quan hệ, nhận thức và ý thức. Năm yếu tố văn hóa
đó luôn luôn tác động lẫn nhau. Hãy bắt đầu với những niềm tin và những
giả định (bạn có thể bắt đầu từ bất kỳ điểm nào trong chu kỳ)[3]. Tuy người
ta thường không nhận ra những cách thức nhìn nhận thế giới của họ (vốn
được xem là đương nhiên), chính những cách thức này hình thành nên
những hoạt động thực hành của tổ chức, hướng dẫn cách mọi người làm
việc, và đến lượt mình, chúng xác định những kỹ năng và khả năng mà
người ta phát triển dựa trên những thực hành tổ chức đó[4]. Ví dụ nếu con
người tin rằng lắng nghe thật sự quan trọng, họ sẽ xây dựng những thực
hành như “tham gia” vào những công việc thường ngày, khuyến khích sự
suy ngẫm về những gì đã nghe được[5]. Tương tự, những thực hành và kỹ
năng/khả năng của chúng ta ảnh hưởng đến mạng lưới mối quan hệ và hình
thành nhận thức. Ví dụ khi con người phát triển những thực hành đối thoại
thuần thục, họ sẽ trân trọng những người lệ thuộc vào họ và những người
họ lệ thuộc vào, và điều đó tăng cường các mạng lưới quan hệ xã hội. Hoặc
khi con người trở nên thành thạo những ngôn ngữ hệ thống như các nguyên
mẫu hệ thống, họ bắt đầu xem xét các mô hình tương tác vốn trước đây họ
không nhận thấy. Tiếp theo, “thấy nghĩa là tin” - kinh nghiệm của chúng ta
là nguồn tăng cường trực tiếp cho những niềm tin và giả định của chúng ta.

[3]. Những giả định đương nhiên (taken-for-granted assumptions)

được Edgar Schein xem như là mức độ sâu sắc nhất của văn hóa. Hai mức
độ khác trong lý thuyết của Schein là các sản phẩm con người tạo ra (quần
áo, diễn văn, hội họp,...) và các giá trị được biểu lộ (như tuyên bố sứ mệnh