khuynh hướng trở thành công dân hệ thống, thì có rất ít trường học khuyến
khích các em đi theo hướng đó.
Điều đó đặc biệt trớ trêu khi biết được những bằng chứng nổi lên về
việc trẻ em là những người suy nghĩ hệ thống tự nhiên; nếu có một cơ hội
để nuôi dưỡng những tài năng bẩm sinh đó, chúng có thể phát triển những
kỹ năng tư duy phê phán (critical thinking skills) tinh vi nhanh hơn nhiều
so với mức chúng ta dự đoán. Trong trường học, suy nghĩ hệ thống đang
len lỏi trong chương trình giảng dạy, học sinh và giáo viên cùng làm việc
với nhau như những người học và những người thầy hơn là những người
lắng nghe thụ động và những chuyên gia điều gì cũng biết, những kỹ năng
bẩm sinh đó có thể thật sự nở rộ. Nếu chúng ta có thể thành công trong việc
hướng về một hệ thống giáo dục lấy người học làm trung tâm (learner-
centered) trên cơ sở hệ thống, thì tôi tin rằng chúng ta sẽ thấy tinh thần
công dân hệ thống phát triển dễ dàng như thế nào - và mô hình học tập
truyền thống với người thầy là trung tâm (teacher-centric) thì thật sự kém
hiệu quả như thế nào[24].
[24]. Phong trào suy nghĩ hệ thống trong giáo dục hiện giờ lan truyền
qua hàng ngàn nhà giáo dục ở hàng trăm trường học. Để xem một bản liệt
kê ở các nguồn bên ngoài, truy cập www.solonline.org; xem thêm trang
web của Hội trao đổi học tập sáng tạo www.clex.org; trang web của Quỹ
Waters tại www.watersfoundation.org.
Tôi cũng tin rằng một bí quyết trong sự biến đổi này sẽ là việc chấp
nhận rằng những sự đổi mới cần có trong giáo dục tiêu biểu cho một nhiệm
vụ lớn hơn mức các nhà giáo dục có thể thực hiện một mình. Những sự đổi
mới đó sẽ cần được đồng sáng tạo bởi một mô hình của hệ thống tổng thể,
bao gồm doanh nghiệp và cả chính các học sinh. Les Omotani, người quản
lý hệ thống trường học ở quận Hewlett-Woodmere ở Long Island nói “Tôi
đã khám phá ra rằng một trong những cách chắn chắn nhất để làm cho con
người suy nghĩ mới mẻ về việc trở thành một cộng đồng học tập chân thật
