Trong khi đó, người dân tiếp tục bị vắt kiệt trên đồng ruộng, trong nhà máy,
và những người có tâm huyết tiếp tục bị đày ải trong ngục tù. Tôi cần
phương thức mới, cần ghê gớm. Tôi cần học hỏi những khả năng đấu tranh
chính trị có tính khoa học và hiện đại, cũng ghê gớm không kém. Tôi cần
sự hỗ trợ cụ thể của quốc tế, cần kinh khủng.
Ông nhắp một ngụm nước chèø, nhìn ra xa quá hàng cau bên kia chiếc sân
đất, đắm chìm trong hồi tưởng:
- Rồi cũng tại Paris trong những ngày bế tắc ấy, tôi gặp Lênin, đúng hơn,
tôi bắt gặp những dòng chữ của ông ấy. Tôi khởi sự ngưỡng mộ Lênin vì
tôi khám phá ra Lênin là một nhà yêu nước vĩ đại muốn giải phóng những
đồng bào nghèo khổ của ông ấy. Khi lần đầu tiên đọc “Luận cương về các
vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin, tôi quá đổi vui mừng, tới độ phát
khóc. Dù chỉ ngồi lỏm bỏm đọc nó một mình trong căn buồng tôi trọ ở
Đường Bonaparte, tôi vẫn phải nhảy đựng lên và kêu lớn: “Hỡi tiền nhân
liệt sĩ! Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta!
Đây là con đường giải phóng dân tộc chúng ta!”
Ông ngừng nói một chút, mỉm cười nhớ lại:
- Như thế, tôi trở thành một trong các đảng viên đầu tiên của Đảng Cộng
sản Pháp. Rồi vài năm sau, tôi được Quốc tế Đệ tam huấn luyện và hỗ trợ
để xây dựng cơ sở của Đảng Cộng sản Đông Dương, một tổ chức đấu tranh
chính trị chuyên nghiệp, có huấn luyện và hơn hẳn các đảng phái, các phe
nhóm chia rẽ và dùng dằng ở trong nước. Đại úy ạ, hết thảy các hành động
ấy của tôi được thúc đẩy bởi chỉ một động cơ duy nhất: tôi tin chắc rằng đất
nước chúng tôi yếu nhược; nếu muốn lật đổ nền đô hộ mạnh mẽ của Pháp,
chúng tôi phải cần tới sự hỗ trợ từ bên ngoài. Ngài George Washington của
anh đã chấp nhận sự hỗ trợ của Pháp để đánh bại người Anh, đúng không?
Đối với tôi, cái mà anh gọi “Phong trào Cộng sản Quốc tế Đệ tam” chỉ là
cái đã dạy cho chúng tôi, những người bị áp bức tự tổ chức và tự huấn
luyện để chống lại những kẻ áp bức mình. Bài học đó đáng giá. Và hiệu
nghiệm. Rồi chót hết, sự hỗ trợ của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ suốt năm
sáu tháng vừa qua, cũng chứng minh rằng nó có tầm quan trọng lớn lao bậc
nhất cho chúng tôi. Chúng tôi tán thưởng tinh thần quảng đại Hoa Kỳ đã và