Trong khi anh đang từ Tân Uyên, Biên Hoà xuống Sài Gòn chữa bệnh phù
thủng, di căn ngục tù Côn Lôn, và dự tính trong thời gian này sẽ tiếp tục
việc nghiên cứu triết học thì nổ ra chuỗi biến động từ một tháng nay. Nhất
là khi Ủy ban Hành chánh Lâm thời của Cộng sản Quốc tế Đệ tam xuất
hiện cướp chính quyền, rồi sau đó bị trung ương Mặt trận Việt Minh bắt
phải cải tổ thành Ủy ban Hành Chánh Nam bộ. Người ta đã thăm dò mời
anh tham gia một chân ủy viên nhưng anh từ chối vì kinh nghiệm làm tờ La
Lutte và những năm ở tù chung nơi đảo Côn Lôn, anh biết rõ rằng khó có
thể sinh hoạt chung với những người được đào tạo bởi Học viện Thợ
Thuyền Phương Đông của Stalin, một học viện hầu hết sinh viên của nó chỉ
cần trình độ tiểu học là được nhận vào học. Họ chỉ muốn gây mâu thuẩn,
khai thác những xung khắc vàø khích động hận thù giữa các thành phần của
dân tộc. Họ hô hào hoà hợp, đoàn kết nhưng thực chất chỉ muốn giành độc
quyền lãnh đạo, khuynh loát và trấn áp hết thảy những ai không chấp nhận
quan điểm và đường lối của họ. Ở Côn Lôn, chính tù nhân cộng sản đã hại
chết Nguyễn An Ninh, người nhiều phen che chở họ tại nhà của mình ở
Hóc Môn Bà Điểm và qua Thanh Niên Cao Vọng Đảng, đã tuyển lựa, giới
thiệu cho họ những kẻ về sau là đảng viên cộng sản xuất sắc.
Chiều nay, phiên họp giữa hai vị giáo chủ, một có tính thần bí của Phật giáo
dân giả, một có tính huyền học của Đạo giáo thời đại cùng với hai trí thức
cách mạng hàng đầu của Sài Gòn, thuộc Tân Tả Phái Cộng sản Quốc tế Đệ
tứ lại diễn ra trong một ngôi đình la liệt những hoành phi đối trướng, bàn
thờ và hình tượng của Khổng giáo cùng linh vị của thần nhân Việt. Nhận
xét đó, khiến Phan VănHùm mỉm cười. Và trong mơ hồ, hình như anh đang
cảm nhận được bằng cách nào mình sẽ tổng hợp thành công một lý thuyết
chủ đạo cho công cuộc đấu tranh vì độc lập tự do của dân tộc và kiến thiết
xứ sở.
Trung úy David Hawke giật mạnh chiếc xắc máy truyền tin ra khỏi xe díp
rồi uể oải xách lên bậc thềm trước ngôi nhà được tạm cấp cho Phân đội
OSS làm bộ chỉ huy, ở Phú Nhuận, vùng ngoại ô tây bắc Sài Gòn. Toà nhà
này trước đây là tư thất của một người Pháp làm giám đốc Ngân hàng Đông
