trùm đầu.
Cả Joseph lẫn Lan đều sửng người khi thấy ngôi làng đầu tiên bị tàn phá:
cột nhà cháy thành than và vách đất sạm đen vì khói là tất cả những gì sót
lại của mấy xóm nhà mà Lan nhớ từng có thời là một làng trù phú. Xa đằng
kia, một người nhà quê hốc hác đang ngồi chồm xổm và hờ hửng bên vệ
đường. Ông nói cho cả hai biết dân làng đã tháo nhà ra từng mảnh để làm
củi sưởi ấm và trước đó, họ đã bán sạch mọi vật dụng của mình để mua gạo
nấu cháo. Ông nói nhiều dân làng đã chết và người nào còn chút hơi sức đã
phiêu bạt đi nơi khác để kiếm cái ăn.
Trong khi ông nói, chiếc chiếu cuốn tròn nằêm trên mặt bùn cạnh người
ông, mà bên trong có vẻ đang chứa chút của cải còn sót lại của ông, bỗng
nhúc nhích. Nghe tiếng rên rỉ yếu ớt, Joseph tưởng đó là tiếng kêu của một
con chó. Nhưng khi Lan hỏi trong đó có cái gì, ông mắt vẫn lờ quờ nhìn
cánh đồng ngập nước bên đường, mở miệng nói rằng ông quấn trong chiếu
đứa con trai hai tuổi. Và cũng với giọng đều đều ấy, ông nói mình đang chờ
nó chết hẳn để đem chôn.
Joseph nhảy xuống xe díp, mở một suất lương khô nhà binh, lựa ra những
món để ăn và dúi vào tay người nhà quê. Ông gan lì từ chối, thậm chí
không thèm ngó tới đồ ăn. Thay vào đó, với bộ điệu hăm dọa, ông xua tay
đuổi Joseph tránh xa chiếc chiếu. Ông nói với giọng bướng bỉnh:
- Tụi tui có lạ chi cái cảnh đói khổ mạt rệp như ri. Mụ vợ tui chết với ba
đứa con rồi. Chừ mà hai cha con tui được chết quách theo mụ vợ với mấy
đứa tê thì không chi tốt bằng mô.
Khi Joseph lên xe đi thẳng, người nhà quê đang chết đói ấy vẫn ngồi ôm
đầu gối cạnh cuộn chiếu bên lề đường và nhìn mưa, mắt vô hồn. Các gói đồ
ăn mở sẵn được Joseph nhất quyết để lại, vẫn nằm bất động trước mặt ông,
trên mặt đất sủng nước. Sau tiếng rên yếu ớt phát ra từ cuộn chiếu, họ
không còn nghe thêm âm thanh nào nữa.
Rồi cả Joseph lẫn Lan đờ đẩn, xây xẩm mặt mày, khi bắt gặp cảnh tượng
chiếc xe bò thứ nhất chở hơn chục xác người chất thành một đống cao, mắc
míu vào nhau. Từ trong đống lộn xộân đó thò ra những cánh tay những
cẳng chân không một tí thịt, đong đưa lắt lẻo trong khi con vật ì ạch kéo