TRĂNG HUYẾT - Trang 610

và bèo nhèo cho thấy có vẻ ông là lý trưởng nhưng bên dưới vành khăn
đóng của người chức việc, bộ mặt của ông choắt cheo vì đói.
Ông cúi đầu trịnh trọng chào Lan rồi nói:
- Gia đình mà cô tìm đó chết hết cả nhà rồi, không khác chi dân làng Bến
Thượng đây. Trong lịch sử của làng chúng tôi cũng như của xứ này, xưa
nay chưa từng có người nào biết tới cái thảm họa hãi hùng như thế này.
Ông nói bằng tiếng Pháp nhưng giọng ông như hụt hơi gió, đọng lại trong
cổ họng. Trong khi nói, ông cúi đầu cố che giấu sự hổ thẹn về những gì
mình phải nói:
- Nhiều người lũ lượt kéo nhau sơ tán về vùng quê này để tránh bom đạn.
Chúng tôi đã phân phối hết sức dè sẻn lương thực tích trữ trong làng. Tới
khi hết gạo, người ta ăn cám, ăn hạt tre. Chúng tôi phát hạt giống và cây
giống ngũ cốc cho người ta trồng. Người ta nuốt hạt và chỉ trồng cuống
trồng cọng. Rồi bẻ cọng ăn luôn. Người ta ăn dây khoai lá khoai, ăn luôn cả
lúa giống dành cho năm tới. Người ta ăn rau má mọc ngoài đồng, ngoài
sình - còn ăn tới cả cọng môn củ chuối. Khi mọi thứ hết sạch sành sanh,
người ta đi mua bánh làm bằng đất sét ở ngoài chợ, dồn vô đầy bụng cho
ruột gan bớt cồn cào.
Ông lão ngừng nói, che miệng thở gấp như lên cơn suyển. Chân đứng
không vững, ông tì người lên đầu chiếc gậy trúc được ông bíu chặt bằng
bàn tay năm ngón trơ xương như năm cái vuốt. Ông nói với Lan theo kiểu
như thể ông có biết nàng dù ông không công khai thừa nhận. Khi ông
ngẩng lên ngó Joseph, người Mỹ thấy hai hốc mắt kèm nhèm của ông long
lanh nước mắt:
- Monsieur ạ, đang có vô vàn khổ đau và rất vô ích. Có những người cha
người mẹ phải quyết định hoặc chính mình nhịn đói cho con cái sống sót -
hoặc giữ đừng cho con cái thấy trong nhà có đồ ăn và đành lòng nhìn lũ con
thơ dại chết ngay trước mắt mình. Một số trói con cháu vô cột nhà để giữ
cho chúng đừng ăn cắp những thứ còn ăn được ở trong nhà.
Nói tới đó ông nhún vai tuyệt vọng:
- Những người đó mong cho mình sống đủ lâu để lại bắt đầu một gia đình
mới... Cuối cùng cũng chẳng ai còn sống. Hôm nay, tôi là người duy nhất