Trang Tử và Nam Hoa Kinh
Nguyễn Hiến Lê
Tạo Ebook:
Nguyễn Kim Vỹ
Nguồn truyện: vnthuquan.net
*
(Chương này và hai chương sau có nhiều điểm giống nhau nên sẽ có nhận định chung ở cuối chương
XIV).
Chú thích:
710 [1] Vì có câu ở dƣới, nên một nhà chú giải Trang tử, Vƣơng Thục Mân bảo nguyên văn chép
lộn. Không phải là: “thông ư thiên địa giả, Đức dã; hành ư vạn vật giả, Đạo dã”. Nên sửa là: “thông
ư thiên giả, Đạo dã; thuận ư địa giả, Đức dã; hành ư vạn vật giả, nghĩa dã”. Và các bản dịch bây
giờ đều theo Vƣơng.
711 [2] Bài này mỗi sách giảng một khác. Chẳng hạn câu cuối, nguyên văn là: “Thông ư nhất nhi
vạn sự tất, vô tâm đắc nhi quỉ thần phục”. L.K.h. dịch: Hiểu đƣợc sự đồng nhất nguyên thuỷ thì
thành công trong mọi việc; không có thành kiến thì quỉ thần kính phục. Tôi nghĩ “nhất” đó là đạo vô
vi, mà “vô tâm” tức là “vô dục” trong câu trên.
712 [3] Không rõ ai. Có sách bảo là Lão tử hay Khổng Tử; có sách bảo là Trang tử.
713 [4] Có sách khép dấu ngoặc kép ở đây, có sách tới cuối bài mới khép dấu ngoặc kép.
714 [5] Nguyên văn: hiển tắc minh. Nghĩa từng chữ: có danh vọng thì sáng. L.K.h. dịch là: ai tự cho
mình có danh vọng thì tất phô trƣơng ra. Giảng nhƣ vậy gƣợng quá. Các sách khác giảng cũng không
xuôi. Chẳng hạn H.C.H. giảng là: hiển thì sáng suốt, không phân biệt mình và vạn vật. Tiền Mục ngờ
rằng ba chữ đó chỉ là lời chú thích của ngƣời đời sau.
715 [6] Chữ sinh ở đây phải đọc là tính.
716 [7] Nghĩa là vô tâm, cứ thuận theo thiên nhiên.
