Tri
ết-lý Đại-Đồng
242
“K
ể hoài cũng không hay gì h ết, cái không-trung
vô-ng
ằn (L’infini) không bờ không bến kia đã huy ền-bí
bao nhiêu, thì
Đ ấng Tạo-hóa là Chủ-tể của nó cũng
huy
ền-bí bấy nhiêu.
“Th
ật là hễ càn khôn vô-tận-thức thì đ ức tánh của
Hóa-côngc
ũng vô-tận-thức.
“Chí ư xem thử cơ-quan hữu-vi là vạn-linh của tay
Người đào-tạo cũng thấy rõ-ràng là cơ vô-tận.
“Càng tr
ầm-tư mặc-tưởng mà tìm-tỏi tánh Trời thì
càng th
ấy to-tát nhiệm-mầu đến phải kinh-tâm tán đởm.
“D
ầu bên Âu-Tây hay là nơi Á-Đông đây cũng vậy,
t
ừ thử cũng sản- xuất lắm mặt hiền tài, trí cao học rộng,
chưa để ý vào một Tôn-giáo nào đủ sức gợi đức-tin để tự
mình quan-
sát. Thường lấy cả cuộc hữu-vi thế-giới đặng
làm máy hành-tàng mà tìm cho ra m
ặt Đấng Chí-Tôn vạn-
v
ật..
“Càng tìm ki
ếm, càng lạc-lầm, càng muốn hay
càng th
ấy dốt, rốt lại thì chỉ than rằng:
“Th
ật là tối cao ! Thật là tối đại” !
7-
Xác định của tư-tưởng Đại-Đồng: HÒA
和
HÒA là
Đạo của con người, là cái thành của vạn sự,
nên Lão-T
ử có câu:
“Đạo sanh nhứt, nhứt sanh nhị, nhị sanh tam, tam
sanh v
ạn-vật”. Không có Hoà thì vạn-vật phải bị tiêu-diệt
vì âm d
ương ngăn cách lấy đâu mà sanh hóa.
a/-V
ật-chất là tính thứ nhứt tức có trước, hoàn-toàn
đúng trong tự-nhiên. Vì con người hay Thượng-Đế đều có
sau v
ật-chất.
b/-Trong t
ự-nhiên là vậy, nhưng trong xã -hội, tức
xét con người bằng xương bằng thịt, thì ý-thức có trước
v
ật-chất (tạm hiểu vật-chất là bào-thai, còn ý-thức là linh-
