xuấ phát từnhữg vịngữ từquy đ?nh chung - nhưg vẫ phả có mộ cái gì đ thểhiệ quy
đ?nh ấ - cho nên ý niệ thầ bí cũg trởthành cái thểhiệ tính quy đ?nh ấ. Ở đy,
nhịnguyên luậ thểhiệ ra chính là ởchỗ Hê-ghen không coi cái phổbiế là bả chấ
hiệ thự củ cái hữ hạ hiệ thự, tứ là cái đng tồ tạ và đ đ?ợ xác đ?nh; nói cách khác,
ông không coi cái đng tồ tạ [ens] hiệ thự là chủthểthự sự củ cái vô hạ.
Ví dụ chủquyề, cấ thành bả chấ củ nhà nư?c, thoạ đ?u ởđy đ?ợ coi là mộ cái
tồ tạ đ?c lậ, thì bịbiế thành khách thể Vềsau, lẽdĩnhiên cái khách quan đ, đ?n lư?t
nó, lạ trởthành chủthể Nhưg khi đ, chủthểnày đ?ợ hình dung là sựtựthểhiệ củ
chủquyề, kỳthự thì chủquyề chẳg qua chỉlà tinh thầ đ?ợ khách thểhóa củ nhữg
chủthểcủ nhà nướ mà thôi.
Tuy vậ, chúng ta hãy gạ bỏthiế sót că bả này củ tiế trình tư tư?ng củ Hê-
ghen và chúng ta hãy nghiên cứ câu thứnhấ củ đạ vă ấ. Dư?i hình dạg đ đ?ợ viế
ra, câu này chỉcó ý nghĩ là: chủquyề, tính ý tư?ng củ nhà nư?c, vớ tính cách là
con ngư?i, là "chủthể, thì dĩnhiên là tồ tạ dướ dạg sốđng ngư?i, sốđng chủthể vì
không mộ cá nhân riêng lẻnào lạ có thểchoán hế toàn bộlĩh vự củ cá tính, không
mộ chủthểriêng lẻnào lạ có thểchoán hế toàn bộlĩh vự củ tính chủquan. Và, nế
như tính ý tư?ng củ nhà nư?c đ?ợ thểhiệ trong mộ ngư?i, trong mộ chủthể
chứkhông thểhiệ tựý thứ hiệ thự củ các công dân, không thểhiệ linh hồ chung củ
cảnư?c, thì tính ý tư?ng ấ sẽlà cái gì? Câu nói ấ củ Hê-ghen không chứ đ?ng đề
gì hơ. Nhưg, ta hãy nghiên cứ câu thứhai là câu gắ liề vớ câu đ. Ở đy, Hê-ghen
cốtrình bày nhà vua thành "ngư?i trờ" chân chính, thành hiệ thân chân chính củ
ý niệ.
"Chủquyề... chỉ tồ tạ... vớ tính cách là mộ sựtựquy đ?nh trừ tư?ng, do đ mà không có cơsở củ ý chí; tựquy
đ?nh này chi phố quyế đ?nh cuố cùng. Đ là cái cá thểtrong nhà nư?c vớ tính cách là như vậ, và chỉởtrong cái
yế tốcá thểcủ mình đ thì bả thân nhà nư?c mớ là mộ cái đ?n nhấ... Trong mộ chếđ? nhà nư?c đ phát triể tớ
tính hợ lý hiệ thự, mỗ yế tốtrong ba yế tốcủ khái niệ đ?u có hình thứ tách riêng, hiệ thự cho mình. Vì thếyế
tốcó tác dụg quyế đ?nh tuyệ đ?i ấ củ tổg thểkhông phả là tính cá thểnói chung, mà là mộ cá nhân, tứ nhà
vua".
Trên kia, chúng ta đ nêu lên câu này. Yế tốsựquyế đ?nh, tứ là quyế đán tùy
tiệ (vì là vô đề kiệ) là quyề lự vua chúa củ ý chí nói chung. Ý niệ quyề lự vua
chúa, như Hê-ghen phát triể, chẳg qua chỉlà ý niệ sựtùy tiệ, sựquyế đán củ ý chí.
Trong khi Hê-ghen hiể chủquyề chính là chủnghĩ ý tư?ng củ nhà nư?c, là
tính quy đ?nh hiệ thự củ ý niệ đ?i vớ các bộphậ củ chính thể thì bây giờông lạ biế
