"Chính cơsởcủ xã hộ công dân- nhữg nhu cầ đ?m bả sựtồ tạ cho xã hộ công dân và đ?m bả tính tấ yế củ
nó, - đng làm cho sựtồ tạ củ nó luôn luôn bịđ dọ, duy trì trong nó yế tốkhông vữg chắ và đ? ra sựhỗ hợ
không ngừg biế đ?i giữ giàu và nghèo, giữ túng thiế vớ phồ vinh, đ? ra hiệ tư?ng hay đ?i thay nói chung"
(tr.8).
Ta hãy đ?i chiế đạ này vớ toàn bộphầ "Xã hộ công dân" (tr.8-9), phác theo
nhữg nét chủyế trong triế họ pháp quyề củ Hê-ghen. Bau-ơthừ nhậ xã hộ công
dân trong sựđ?i lậ vớ nhà nư?c chính trịlà tấ yế, bở vì ông thừ nhậ nhà nư?c chính
trịlà mộ tấ yế.
Giả phóng chính trị tấ nhiên, là mộ tiế bộlớ; thậ ra nó không phả là hình thứ
cuố cùng củ sựgiả phóng con ngư?i nói chung, nhưg nó là hình thứ cuố cùng củ
sựgiả phóng con ngư?i trong giớ hạ củ trậ tựthếgiớ đ tồ tạ cho đ?n nay.
Lẽdĩnhiên, ở đy chúng ta đng nói vềsựgiả phóng hiệ thự, giả phóng thự tiễ.
Con ngư?i đ?ợ giả phóng vềmặ chính trịkhỏ tôn giáo bằg cách đổ tôn giáo ra
khỏ lĩh vự công pháp và chuyể nó vào trong lĩh vự tư pháp. Nó không còn là tinh
thầ củ nhà nư?c, nơ mà con ngư?i - mặ dù ở mộ mứ hạ chế dư?i mộ hình thứ
riêng biệ và trong mộ lĩh vự riêng biệ - hành đ?ng nhưlà mộ sinh vậ loài, cùng vớ
nhữg ngư?i khác; nó đ trởthành tinh thầ củ xã hộ công dân, củ lĩh vự chủnghĩ
vịkỷ nơ mà bellum omnium con tre omnes
1*
ngựtrị Bả chấ củ nó không còn biể
thịtính cộg đ?ng nữ, mà biể thịsựphân biệ. Tôn giáo đ trởthành biể hiệ củ việ tách
con ngư?i ra khỏ cái cộg đ?ng mà con ngư?i là thành viên, khỏ bả thân mình và
khỏ nhữg ngư?i khác, - lúc ban đ?u tôn giáo chính là cái cộg đ?ng này. Tôn giáo
chỉlà tín ngư?ng trừ tư?ng củ sựsai lầ đ?c thù, củ sởthích tưnhân, củ sựtùy tiệ. Ví
dụ sựchia nhỏvô cùng tậ tôn giáo ởBắ Mỹngay về bềngoài cũg đ khoác cho tôn
giáo cái hình thứ mộ công việ thuầ túy cá nhân. Nó bịhạxuốg lĩh vự nhữg lợ ích
tưnhân khác và bịđổ ra ngoài cộg đ?ng chính trịvớ tưcách là cộg đ?ng chính trị
Nhưg không nên tựdố mình vềranh giớ củ giả phóng chính trị Việ phân đi con
ngư?i thành con ngư?i công và con ngư?i tư việ di chuyể tôn giáo từtrong nhà
nư?c sang xã hộ công dân, - đ không phả là mộ nấ cá biệ nào củ sựgiả phóng
chính trịmà là sựhoàn thành nó; bở vậ, giả phóng chính trịkhông thủtiêu tính tôn
giáo hiệ thự củ con ngư?i cũg nhưnó không mong muố thủtiêu tính tôn giáo đ.
Sựphân xẻcon ngư?i thành ngư?i theo đ?o Do Thái và ngư?i công dân nhà
nư?c, thành ngư?i theo đ?o Tin lành và ngư?i công dân nhà nư?c, thành ngư?i
theo tôn giáo và ngư?i công dân nhà nư?c, sựphân xẻnày không phả là đề giảdố
