đ?i vớ đ?i sốg công dân-nhà nư?c, không phả là sựtrố tránh giả phóng chính trị -
nó đch thịlà giả phóng chính trị là phư?ng thứ chính trịđ? giả phóng khỏ tôn giáo.
Thự ra, trong nhữg thờ đ?i mà nhà nư?c chính trịbịcưỡg bách phả ra đ?i từtrong
lòng xã hộ công dân, vớ tưcách là nhà nư?c chính trị khi mà sựtựgiả phóng củ
con ngư?i cốmang hình thứ tựgiả phóng chính trị - trong nhữg thờ đ?i đ nhà nư?c
có thểvà phả đ tớ huỷ bỏtôn giáo, tớ thủtiêu tôn giáo. Nhưg nó chỉcó thểđ tớ đ bằg
con đ?ờg mà nó dùng đ? đ tớ hủ bỏchếđ? tư hữ, tớ việ xác lậ mứ tố đ cho giá cả
tớ tịh thu, tớ đnh thuếlũ tiế, bằg con đ?ờg mà nó dùng đ? đ tớ thủtiêu nhữg sinh
mệh, tớ máy chém. Trong nhữg lúc đ?c biệ cả thấ sứ mạh củ mình, đ?i sốg chính
trịra sứ bóp nghẹ nhữg tiề đ? củ mình - xã hộ công dân và nhữg yế tốcủ nó - và
tựcấ tạ dư?i dạg mộ đ?i sốg loài, không có mâu thuẫ, hiệ thự, củ con ngư?i. Nhưg
nó chỉcó thểđ?t tớ đề đ sau khi đ bư?c vào mâu thuẫ cư?ng chếvớ nhữg đề kiệ sốg
còn củ riêng mình, sau khi đ tuyên bốcách mạg là không ngừg, và vì vậ tấ thả kịh
chính trịcũg nhấ đ?nh phả kế thúc bằg sựphụ hồ tôn giáo, chếđ? tư hữ, tấ cảnhữg
yế tốcủ xã hộ công dân, giốg như chiế tranh phả kế thúc bằg hòa bình vậ.
Và cũg không phả cái gọ là nhà nư?c Cơ Đ?c giáo, vố thừ nhậ đ?o Cơ Đ?c
là cơsởcủ mình, là quố giáo, và vì vậ loạ trừtấ cảnhữg tôn giáo khác, - không phả
nhà nư?c ấ, mà chính là nhà nư?c vô thầ, nhà nư?c dân chủ, cái nhà nư?c
chỉdành cho tôn giáo mộ vịtrí giữ nhữg yế tốkhác củ xã hộ công dân, mớ là đ?nh
cao củ nhà nư?c Cơ Đ?c giáo. Mộ nhà nư?c vẫ còn là nhà thầ
họ, vẫ
còn
chính
thứ
công
bốđ?o
CơĐ?c là tín đề củ mình, vẫ còn chưa dám tuyên bốmình là nhà nư?c, - mộ nhà
nư?c nhưvậ thì còn chưa biể thịđ?ợ cái cơsởcon ngư?i (biể hiệ thầ bí củ cơsởnày
là đ?o CơĐ?c) dư?i hình thứ con ngư?i thếtụ, trong cái hiệ thự mà nó vố có vớ tư
cách là nhà nư?c. Cái gọ là nhà nư?c Cơ Đ?c giáo chỉgiả đ?n là cái phi nhà nư?c,
bở vì không phả đ?o CơĐ?c vớ tư cách là tôn giáo, mà chỉcó cái nề móng con
ngư?i củ đ?o Cơ Đ?c mớ có thểtựthự hiệ trong nhữg con ngư?i thậ sự
Cái gọ là nhà nư?c Cơ Đ?c giáo là sựphủđ?nh củ đ?o CơĐ?c đ?i vớ nhà nư?
c, chứtuyệ nhiên không phả là sựthự hiệ đ?o Cơ Đ?c vềmặ nhà nư?c. Cái nhà nư?
c còn thự hành đ?o Cơ Đ?c dư?i hình thứ tôn giáo thì vẫ chư thự hành đ?o đ dư?i
hình thứ nhà nư?c, bở vì mộ nhà nư?c nhưvậ vẫ còn đ?i xửvớ tôn giáo mộ cách
tôn giáo, tứ không phả là sựthự hiệ hiệ thự củ cái cơsởcon ngư?i củ tôn giáo, bở
vì nó vẫ hư?ng vềcái phi hiệ thự, tớ cái hình vẻtư?ng tư?ng củ bả chấ đ củ con
