ngư?i. Cái gọ là nhà nư?c Cơ Đ?c giáo là mộ nhà nư?c không hoàn bị và đ?o Cơ
Đ?c là sựbù đ?p và thầ thánh hóa sựkhông hoàn bịđ. Vì vậ, đ?i vớ nó tôn giáo
phả trởthành phư?ng tiệ, và nhà nư?c Cơ Đ?c giáo là nhà nư?c giảnhân giảnghĩ.
Nhà nư?c hoàn bịcó xem tôn giáo là mộ trong nhữg tiề đ? củ mình hay không, do
sựkhông hoàn bịbao hàm trong bả chấ chung củ nhà nư?c, hay nhà nư?c không
hoàn bịtuyên bốtôn giáo là cơsởcủ mình, do sựkhông hoàn bịbao hàm trong sựtồ
tạ đ?c thù củ nó vớ tưcách mộ nhà nư?c không hoàn bị - đ là mộ sựkhác biệ lớ.
Trong trư?ng hợ sau, tôn giáo trởthành mộ chính trịkhông hoàn bị. Trong trư?ng
hợ trư?c, tôn giáo bộ lộsựkhông hoàn bịvố có ngay cảđ?i vớ mộ chính trịhoàn bị
Cái gọ là nhà nư?c CơĐ?c giáo cầ đ?n đ?o Cơ Đ?c đ? bù đ?p cho mình thành nhà
nư?c. Còn nhà nư?c dân chủ mộ nhà nư?c thậ sự thì không cầ đ?n tôn giáo đ? bù
đ?p vềmặ chính trịcho mình. Ngư?c lạ, nó có
thểtrừ tư?ng hóa khỏ tôn giáo, bở vì trong nó cơsởcon ngư?i củ tôn giáo đ đ?ợ
thự hiệ bằg phư?ng thứ thếtụ. Cái gọ là nhà nư?c Cơ Đ?c giáo đ?i xửvớ tôn giáo
mộ cách chính trị và đ?i xửvớ chính trịmộ cách tôn giáo. Khi hạthấ nhữg hình thứ
nhà nư?c xuốg thành cái vẻbềngoài thì nó cũg hạthấ tôn giáo xuốg thành cái
vẻbềngoài vớ mộ mứ đ? cũg ngang như thế
Đ? làm sáng tỏsựđ?i lậ này, chúng ta hãy xét cấ tạ củ Bau-ơvềnhà nư?c Cơ
Đ?c giáo, cấ tạ phát sinh từviệ nghiên cứ nhà nư?c Đ?c Cơ Đ?c giáo.
“?ểchứg minh sựkhông thểcó hoặ tính không hiệ thự củ nhà nư?c Cơ Đ?c giáo", - Bau-ơnói, "gầ đy ngư?i
ta đ nhiề lầ việ dẫ nhữg câu châm ngôn trong kinh Phúc âm mà nhà nư?c không nhữg không làm theo mà thậ
chí còn không thểlàm theo, nế nhưnó không muố tan rã hoàn toàn". "Nhưg vấ đ? đu có đ?ợ giả quyế dễdàng
đ?n thế Nhữg châm ngôn Phúc âm này đi hỏ cái gì? Đi hỏ sựtựphủnhậ siêu nhiên, sựthầ phụ quyề uy củ khả
thị sựrút lui khỏ nhà nư?c, sựbãi bỏnhữg quan hệthếtụ. Nhà nư?c CơĐ?c giáo đi hỏ tấ cảnhữg cái đ và đm lạ
tấ cảnhữg cái đ. Nó thấ nhuầ tinh thầ kinh Phúc âm và nế nó không nhắ lạ theo từg chữ từg lờ mà kinh Phúc
âm đ dùng đ? biể hiệ tinh thầ đ, thì đ chỉlà vì nhà nư?c biể hiệ tinh thầ đ dư?i nhữg hình thứ nhà nư?c, nghĩ
là dư?i nhữg hình thứ tuy đ?ợ lấ từđ?i sốg nhà nư?c và từtrầ thế nhưg vẫ bịhạxuốg cái vẻ bên ngoài giả đ?n
trong sựcả biế tôn giáo mà nhữg hình thứ đ phả trả qua. Nhà nư?c Cơ Đ?c giáo là sựrút lui khỏ cái nhà nư?c
đng sửdụg nhữg hình thứ nhà nư?c đ? tựthự hiệ" (tr.55).
Bau-ơchứg minh tiế rằg, nhân dân củ nhà nư?c Cơ Đ?c giáo chẳg qua chỉlà
phi-nhân dân, rằg nhân dân đ không còn mộ ý chí riêng củ mình nữ, rằg sựtồ tạ
chân chính củ nó đ?ợ thểhiệ trong ngư?i đ?ng đ?u nhà nư?c mà họchị dư?i quyề,
nhưg ngư?i này, ngay từđ?u và theo bả chấ củ mình đ xa lạvớ nhân dân, nghĩ là
