- Tên gọi là cộng hòa không vua nhưng quan hệ của quân chủ vẫn
rất lớn, thứ nhất là có thể gắn bó lòng người, thứ hai là có thể
giám sát cơ quan hành chính tối cao, lòng dân đã không lo phân tán
thì quan lại cũng tránh được tệ nạn ngang ngược tàn ác.
Quang Tự nói:
- Nhưng trẫm muốn nhân dân ai nấy đều được hưởng hạnh
phúc, ngôi vua thực không đủ tiếc.
Học sĩ nói:
- Mạnh Tử đã nói: dân vi quý, quân vi khinh, xã tắc thứ chi.
Mạnh Phu Tử còn nói: đối với người phạm tội, chư hầu đều nói
phải giết không thèm nghe, chư đại phu đều nói phải giết không
thèm nghe, dân chúng đều nói phải giết, cuối cùng còn do thiên
tử đích thân hỏi han quan sát điều tra rồi sau đó mới có thể giết
hắn.
Quang Tự nói:
- Trẫm muốn quét sạch những tệ nạn chính trị kéo dài hàng ngàn
năm nay trước đã. Dân ẩn thật sự không thể thượng đạt được. Có viên
quan lớn ở Phong Cương bị vạch tội, trẫm phái người đi xét xử nhưng
quan lại che giấu cho nhau, thà phụ vua chứ không chịu đắc tội với
đồng dần. Đây là thói quen xấu, trẫm rất căm ghét. Cho nên
cần cho phép nhân dân tư do trực tiếp dâng thư, phản đối từ dưới
lên trên tầng tầng tiết chế.
Khoát học sĩ nói:
- Hoàng thượng kiên quyết cầu trị như thế, thần dân biết tin
tất sẽ hưng khởi, chắc rằng trong vòng năm năm nước ta có thể hy
