CHƯƠNG XXX
T
rong cái mùa hè nóng nực sau khi hòa bình trở lại, ấp Tara
đột nhiên mất hẳn vẻ biệt lập. Và hàng tháng liền sau đó, lũ lượt
những hình nhân râu ria xồm xoàm, rách như tổ đỉa, chân
không trày da tướp máu và bao giờ cũng đói, hì hụi leo lên con
đồi đất đỏ ấp Tara và đến nghỉ chân trên thềm trước đầy bóng
râm, xin ăn và xin trú tạm một đêm. Đó là những chiến binh
Liên bang cuốc bộ về nhà. Xe lửa chở đám tàn quân của tướng
Johnston từ Bắc Carolina về Atlanta, quẳng họ ở đó và từ
Atlanta, họ bắt đầu cuộc hành hương bằng chân của mình. Qua
đợt tàn binh của tướng Johnston, lại đến các cựu binh mệt mỏi
của đạo quân Virgina rồi đến đám miền Tây, tất cả đổ xuống
phía Nam tìm đường về những mái nhà xưa có thể đã không
còn nữa, về với gia đình có thể tan tác hoặc chết hết. Phần lớn đi
bộ, một số ít may mắn hơn thì cưỡi những con ngựa hoặc la gầy
giơ xương mà họ được phép giữ theo điều kiện của văn bản đầu
hàng, những con vật thảm hại mà ngay cả một con mắt kém
thành thạo cũng có thể thấy là chúng không bao giờ có thể tới
được miền Florida xa xôi hay miền Nam Geogia.
Trở về nhà! Trở về nhà! Đó là ý nghĩ duy nhất trong đầu
những người lính. Một số thì buồn rầu và lặng lẽ, nhiều người
khác lại vui vẻ và coi khinh gian khổ, song rút cục, ý nghĩ rằng
mọi sự đã xong xuôi và họ đang trở về nhà, là điều duy nhất
nâng đỡ tinh thần họ. Không có mấy người tỏ ra chua chát. Họ
dành cái đó cho đám phụ nữ, người già của họ. Họ đã chiến đấu
một cuộc chiến đấu không tồi, đã bị thua và bây giờ sãn sàng an
phận cày cấy dưới lá cờ họ đã chống lại.
