Trở về nhà! Trở về nhà! Họ không thể nói chuyện gì khác -
Chiến trận và thương tích, những ngày bị bắt làm tù binh và
thậm chí cả tương lai nữa, tất cả đều gạt ra ngoài, không bàn tới.
Sau này, họ sẽ ôn lại chuyện chiến trận, kể cho con cháu nghe
những vố chơi khăm bọn địch, những cuộc đột kích thọc sâu,
những đợt xung phong, những cuộc hành quân bắt buộc, cái
đói và thương tích, nhưng bây giờ thì chưa phải lúc. Một số đã
mất một cánh tay, một chân hoặc một mắt, bao người mang
trên mình những vết sẹo sẽ còn hành hạ họ đau đớn những lúc
trái nắng dở trời dù họ sống đến bảy mươi tuổi, nhưng mọi cái
đó lúc này có vẻ như là chuyện vặt. Sau này, tình thế sẽ khác đi.
Già cũng như trẻ, bẻm mép hay trầm lặng, điền chủ giàu có
hay người nghèo rớt mồng tơi, tất cả đều có hai nét giống nhau:
chấy rận và kiết lỵ. Người lính Liên bang đã quá quen với tình
trạng chấy rận như sung của mình đến nỗi chẳng bao giờ nghĩ
đến nó và cứ gãi sồn sột như không, ngay cả trước mặt phụ nữ.
Còn bệnh kiết lỵ - mà các bà các cô gọi một cách tế nhị là chứng
“xuất huyết” - dường như nó không kiêng nể ai, từ anh binh nhì
đến ông đại tướng. Bốn năm chết đói dở, bốn năm toàn ăn
những thứ sống sít hoặc gần thối rữa đã tác động vào họ và tất
cả những người lính dừng chân ở ấp Tara đều hoặc vừa mới qua
khỏi một đợt kiết lỵ, hoặc đang bị cơn bệnh hành hạ.
- Trong cả quân đội Niên bang, chả ai có nấy một bộ duột
nành nặn, Mammy lầm lầm nhận xét trong khi vã mồ hôi bên
bếp lửa, sắc một thang thuốc đắng bằng rễ dâu tây, món thần
dược của bà Ellen để chữa bệnh này. Tui đờ rằng không phải bọn
Yankee đánh bại các cậu nhà ta, mà chính nà cái bộ nòng của các
cậu ấy. Nàm sao mà đánh nhau được trong khi nòng duột nộn
tùng phèo nhã ra thành nước.
Mammy cho tất cả uống thuốc, không mất thì giờ hỏi những
câu ngớ ngẩn về tình trạng phủ tạng của họ và tất cả đều ngoan
ngoãn, nhắm mắt nhắm mũi uống thứ thuốc đắng của bà; có
