TẤN HOÀI-CÔNG GIẾT HỒ ĐỘT
Lỗ Hi-công thứ XXIII (636 trước tây-lịch)
TẢ-TRUYỆN. – Tháng chín, Tấn Huệ-công mất. Hoài công (thế-tử
Ngữ) ra lịnh cấm kẻ theo hầu công-tử đang trốn (Trùng-Nhĩ)
. Sau kỳ-hạn
một năm, ai không trở về sẽ bị tội, chẳng dung-tha. Có hai con là Mao và
Yển đương theo Trùng-Nhĩ ở Tần mà Hồ Đột không cho gọi về. Mùa đông,
Hoài-công cho bắt Hồ-Đột, bảo : « Gọi con về sẽ miễn tội ! » Đáp : « Con
làm quan, cha phải dạy trung, ấy là phép xưa. Đã ghi danh-sách và phó-thác
mình với một người rồi ở hai lòng là có tội. Hai con lão ghi tên nơi Trùng-
Nhĩ đã nhiều năm rồi, gọi về tức là dạy chúng hai lòng. Cha đã dạy con hai
lòng thì lấy gì mà thờ vua ? Không lạm-dụng hình-pháp là sáng-suốt của
bề-trên, cũng là ý-nguyện của bề-tôi. Lạm-dụng hình-pháp (dâm-hình) để ra
oai, thì ai mà không có tội ? Thần xin tuân theo mạng lịnh. »
Hoài-công cho giết Hồ Đột.
Bốc Yển cáo-bịnh không đi chầu (nghe chuyện) than rằng : « Trong
Kinh Thư nhà Chu có nói : Hình-phạt sáng-suốt, giết người để thị oai, dân
khó phục-tùng. Dân không thấy đức chỉ thấy hành-hình, làm sao có hậu
trong nước được ? »
*
LỜI BÀN. – « Xem việc người sáng, xem việc mình thì quáng », đó là
sự lo chung của thiên-hạ. Trông thấy mảy lông của mùa thu mà không trông
thấy lông nheo của mắt, sức mạnh cử nổi đảnh ngàn cân, không nhắc nổi
mình lên : thật là việc của mình cũng khó lắm thay !
Người đời ai cũng biết dùng lòng mình xem việc mình là khó mà
không biết dùng việc người để xét mình lại dễ. Nhơn việc người lành mới
