Giả thuyết hiện tại là đợt tuyệt chủng cuối kỷ Ordovic do tình trạng đóng
băng toàn cầu gây ra. Trong phần lớn kỷ này, hiện tượng hiệu ứng nhà kính
xảy ra - mức khí CO
2
trong không khí quá cao và tương tự là mực nước biển
và nhiệt độ. Nhưng ngay vào thời điểm giai đoạn một của đợt tuyệt chủng -
giai đoạn đã gây ra tổn thất khủng khiếp cho loài bút đá - mức khí CO
2
giảm
xuống. Nhiệt độ hạ thấp và Gondwana đóng băng. Bằng chứng về tình trạng
đóng băng ở kỷ Ordovic đã được tìm thấy trong những di chỉ xa xôi của thời
siêu lục địa ở tận Saudi Arabia, Jordan và Brazil. Mực nước biển hạ thấp, và
nhiều loài sống ở biển bị tiêu diệt, dẫn tới sự diệt vong của các tổ chức hữu
cơ ở biển. Cấu tạo hóa học của các đại dương cũng thay đổi; trong những
điều khác nữa, nước lạnh hơn giữ lại nhiều oxy hơn. Không ai biết chắc liệu
có phải sự thay đổi nhiệt độ hay nhiều hiệu ứng dây chuyền đã giết chết loài
bút đá; như Zalasiewicz giải thích với tôi, “Bạn có một xác chết trong thư
viện, và nửa tá những tay quản thư lượn lờ quanh đó, ai nhìn cũng ngây thơ
vô tội”. Cũng không ai biết điều gì gây ra sự thay đổi để bắt đầu một giả
thuyết khác. Một giả thuyết cho rằng sự đóng băng được gây ra bởi những
loài rong rêu sơ khai lên sống ở đất liền và bởi thế đã hút hết CO
2
trong
không khí. Nếu như thế, vụ tuyệt chủng động vật hàng loạt đầu tiên do thực
vật gây ra.
Vụ tuyệt chủng cuối kỷ Permi cũng có vẻ đã được khơi mào bởi sự thay
đổi khí hậu. Nhưng trong trường hợp này, sự thay đổi theo hướng ngược lại.
Ngay thời điểm tuyệt chủng, 252 triệu năm trước, đã có một lượng khí
carbon khổng lồ được thải vào không trung - lượng khí này lớn tới mức các
nhà địa chất học đã gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định khí carbon
xuất phát từ đâu. Nhiệt độ tăng mạnh - các đại dương ấm lên tới mười tám
độ [
] - và cấu tạo hoá học của đại dương trở nên rối rắm, như thể trong một
bể cá không còn được kiểm soát. Nước bị axít hóa, và lượng oxy hòa tan
trong nước giảm xuống quá thấp khiến nhiều tổ chức hữu cơ có lẽ đã chết
ngạt trên thực tế. Các rạn san hô sụp đổ. Sự tuyệt chủng cuối kỷ Permi xảy
ra, dù không phải trong một vòng đời con người, nhưng về mặt địa chất học
cũng đột ngột không kém; theo nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học
