như bùn khô. Tôi đặt nó vào một mẩu giấy gói kẹo cũ và nhét vào trong túi -
kỷ niệm nho nhỏ của riêng tôi về thảm họa với hành tinh.
***
Walter Alvarez xuất thân từ một dòng họ các nhà khoa học danh giá. Ông
cố và ông nội của ông đều là những bác sĩ tên tuổi, và cha ông, Luis, là một
nhà vật lý học ở Đại học California-Berkeley. Nhưng mẹ ông mới là người
đã dắt ông qua những chuyến đi bộ dài ở các ngọn đồi Berkeley và khiến
ông thích thú với địa chất học. Walter học đại học ở Princeton, rồi làm việc
trong ngành dầu mỏ (Ông đang sống ở Libya khi Muammar Gaddafi lên
nắm quyền ở đất nước này năm 1969). Vài năm sau đó, ông nhận được một
vị trí nghiên cứu ở Đài quan sát Trái đất Lamont-Doherty, ở bên kia
Manhattan qua sông Hudson. Lúc đó, điều đôi khi được gọi là “cuộc cách
mạng kiến tạo mảng” [
] đang quét qua ngành này, và gần như mọi người ở
Lamont đều bị cuốn vào đó.
Alvarez quyết định cố gắng tìm hiểu bằng cách nào, trên cơ sở lý thuyết
kiến tạo mảng, mà bán đảo Ý được hình thành. Chìa khóa cho dự án này là
một loại đá vôi màu đỏ hung, còn được gọi là scaglia rosso, có thể được tìm
thấy ở nhiều nơi, bao gồm cả Gola del Bottaccione. Dự án tiến triển, mắc
kẹt, rồi chuyển hướng. “Trong khoa học, đôi khi may mắn tốt hơn thông
minh,” sau này ông nói về những sự kiện đó như vậy. Rốt cuộc, ông tới làm
việc tại Gubbio cùng một nhà địa chất học người Ý tên là Isabella Premoli
Silva, vốn là một chuyên gia về loài trùng lỗ.
Loài trùng lỗ [
], hay ngắn gọn là “foram”, là những sinh vật biển nhỏ xíu
tạo ra những vỏ canxi nhỏ, hay các vỏ cầu gai, vốn chìm sâu xuống đáy đại
dương khi con vật bên trong đó chết. Vỏ cầu gai có hình dạng riêng biệt,
thay đổi tùy theo loài; một số nhìn (dưới kính hiển vi) giống tổ ong, những
vỏ khác nhìn giống búi tóc hay bong bóng hay bụi cây hay chùm nho. Trùng
lỗ có khuynh hướng phân bố rộng và được bảo tồn tốt, điều này khiến chúng
rất hữu ích trong vai trò làm chỉ dấu hóa thạch: trên cơ sở loài trùng lỗ nào
được tìm thấy trong một lớp đá cụ thể, một chuyên gia như Silva có thể nói
được tuổi của lớp đá đó. Vào lúc họ đang làm việc ở Gola del Bottaccione,
