1001
dâng vua, lại lấy thoi ném chết chim. Sai làm thịt ñưa vua ăn. Vua thương bồ câu
không nỡ ăn, những người hầu cũng không ăn, họ ñem chôn. Hôm sau ở chỗ ấy
mọc lên cây ñu ñủ. Có hai vợ chồng bà lão bán củi nghỉ dưới gốc, tự nhiên quả
ñu ñủ rơi vào bọc bà lão, bà ñưa về rấm, ñợi chín xẻ ăn. Về sau một cô gái cũng
từ quả ñu ñủ hiện ra, dọn nhà nấu cơm khi vợ chồng ông lão vắng mặt, rồi họ
cũng giả vờ ñi vắng, nhưng nửa ñường bất chợt lộn về giữ lấy cô gái. Sau ñó họ
ñưa cô gái - tức Bé - vào cung tâu bày với vua mọi việc của mẹ con mụ dì ghẻ.
Hoàng hậu giả không nhận tội, xin vua mời thần linh phán xử theo tục lệ. Người
ta trao cho bị cáo (hoàng hậu giả) một cây gươm sắt. Còn nguyên cáo (Bé) một
cây gươm gỗ ñể ñấu với nhau. Nhưng gươm sắt của hoàng hậu giả bỗng nhiên
rơi xuống mềm nhũn, còn gươm gỗ của Bé lại biến thành gươm sắt bay ra chém
ñứt ñầu ñối phương. Đoạn cuối cùng giống truyện của ta: vua sai làm thịt hoàng
hậu giả ướp muối ñem biếu mụ dì ghẻ. Mụ cùng chồng ăn khen ngon. Bỗng mụ
kêu lên: - "Đây là ngón tay, giống tay con ta!". Rồi lại kêu: - "Kia là ngón chân,
giống chân con ta!". Nhìn vào hũ mắm thấy cái mặt rỗ, mụ thét: - "Đích là con
ta!". Chồng cho là mụ nói nhảm ñánh cho một trận
1
.
3. Truyện Thái Lan Con cá vàng cũng gần gũi với truyện Miến-ñiện. Người
mẹ ở ñây chính là con cá vàng.
Một người ñánh cá có hai vợ và ba con gái. U-ay là con vợ cả. Ai và Le là con
vợ lẽ. Một hôm, chồng cùng vợ ñi ñánh cá. Kéo mãi lưới chỉ ñược con cá nhỏ.
Vứt ñi, cũng lại con cá ñó mắc lưới. Vợ xin ñưa về cho con. Chồng ghét vợ sẵn,
cho là vợ xấu vía nên hôm nay không ñược gì, toan ñánh thì vợ ngã xuống nước
chết. Bố về, U-ay nghe nói mẹ chết thì khóc lóc. Từ ñấy cô thường bị bố và dì
ghẻ hành hạ.
Một hôm cô ra bờ sông ngồi khóc mẹ thì một con cá vàng nhỏ bơi lại tự nhận
là mẹ. U-ay mang cá về nuôi ở giếng. Việc cũng xảy ra như truyện của ta: Ai
biết chuyện, mách mẹ, mẹ bảo U-ay mai ñi chăn bò ñồng xa, rồi cũng bắt cá làm
thịt ăn, xương xẩu vứt cho chó mèo ăn sạch. Khi U-ay về thì một con vịt mách
mọi chuyện và ñưa cho cô một chiếc vảy cá còn sót lại. Đem chôn ở rừng, vảy
mọc lên hai cây ma-khua. Mụ dì hay chuyện, lại chặt lấy quả ăn, vứt hột. Vịt
nhặt ñưa cho U-ay. Đem gieo vào rừng sâu mọc lên hai cây bồ ñề, một cây lá
vàng, một cây lá bạc.
Vua ñi săn thấy cây quý, cho người hỏi, mới hay là do U-ay trồng bèn lấy
nàng làm vợ. Vua cho voi nhổ cây ñưa về trồng như không nổi, chỉ có U-ay ñến
gần cúi lạy thì nhổ ñược ngay. Ở ñây cũng có tình tiết mụ dì ghẻ nhắn U-ay về
thăm bố ốm, cô bị thụt sàn rơi vào nồi nước sôi do mụ bẫy, chết. Ai cũng mặc áo
quần giả làm U-ay vào cung, Còn U-ay biến thành chim chào mào. Gặp vua,
1
Theo Miến Điện, dân gian cố sự.
