1005
Một cô gái bị dì ghẻ hành hạ. Mẹ cô bị biến thành bò cái. Cô phải làm nhiều
việc lao ñộng khó nhọc nhưng ñều vượt qua ñược nhờ có bò giúp sức. Biết thế,
mụ dì ghẻ cho giết bò ăn thịt. Cô gái theo lời bò, nhặt xương cất ñi. Sau ñó cũng
nhân ngày hội, hai mẹ con dì ghẻ ñi xem hội. Cô gái tìm thấy quần áo ñẹp ở chỗ
cất xương bò. Cô ñi xem hội, gặp quan Trạng và ñược ông này lấy làm vợ.
Truyện Ấn-ñộ:
Một người ñàn bà bị người vợ kế của chồng hóa phép biến thành bò. Nhờ mẹ
bò, cô gái mồ côi làm xong những việc khó khăn mà gì ghẻ giao cho. Kế ñó
cũng nhờ mẹ bò, cô có ñồ trang sức ñi dự hội nhưng nửa ñường ñánh rơi chiếc
vòng ñeo mũi xuống sông. Một con cá nuốt chiếc vòng về sau rơi vào tay ñầu
bếp của nhà vua. Khi vua ăn cá thì bắt ñược chiếc vòng. Vua cố tìm ra chủ nhân
chiếc vòng, tìm ñược bèn lấy làm vợ.
Truyện của người Mô-rơ (Maures) châu Phi:
Một mụ phù thủy biến người vợ trước của chồng thành một con bò cái rồi nói
với chồng rằng vợ cả ñã bỏ theo trai. Từ ñó hai anh em con của người vợ cả bị dì
ghẻ hành hạ, ăn không ñủ no. Nhưng nhờ bò ngày ngày cho bú nên chúng vẫn
béo tốt. Mụ phù thủy biết thế, bèn xui chồng giết bò ăn thịt rồi vùi xương ở
vườn. Từ chỗ chôn xương mọc lên một cây cọ có quả giống như cái vú người.
Hai anh em hàng ngày trèo lên bú quả ñó. Con gái mụ dì ghẻ rình thấy thế, bèn
về mách mẹ. Mụ bèn chặt cây nhưng cây vẫn trơ trơ bất ñộng. Sau cùng mụ phải
dùng phép nhổ cây lên. Khổ quá, hai anh em trốn ñi, ñến một con suối. Hễ ai
uống nước suối này vào ñều bị biến dạng, mắt nhìn thấy vật gì thì biến thành vật
ñó. Người anh sau khi uống nước suối, vừa nhìn thấy con hươu nên hóa ra hươu.
Cô em gái cùng hươu ñi mãi ñến một cái giếng. Hôm ấy hoàng tử ñang làm lễ
tắm gội ở giếng, thấy có cô gái ñẹp bèn lấy làm vợ. Nghe tin, mụ phù thủy ñến,
nhân lúc vắng ñẩy cô gái xuống giếng rồi ñem con gái của mình thay vào làm vợ
hoàng tử. Nhờ ñược thần giúp ñỡ nên cô gái rơi xuống giếng nhưng không chết.
Nhờ có hươu chạy quanh giếng gọi em nên hoàng tử gặp lại vợ và con mình.
Truyện cũng kết thúc bằng hình ảnh một vạc nước sôi do hoàng tử nấu lên rồi
ném mẹ con phù thủy vào ñó.
Về tình tiết anh hay em cô gái hóa thành con vật (hươu hay chiên) xem truyện
của người Ác-mê-ni (Arménie) (Khảo dị truyện số 12, tập I).
Truyện của Xéc-bi (Serbie):
Cô gái Tro Bếp có một bà mẹ bị thuật phù thủy biến thành bò cái. Hàng ngày
cô phải ñi chăn bò và kéo một số sợi nhất ñịnh, nhưng nhờ có bò giúp, ngày nào
cô cũng hoàn thành. Dì ghẻ biết chuyện, liền giết bò. Trước khi chết, bò dặn cô
thu thập xương chôn lại một nơi, về sau muốn gì thì ñến ñấy mà ước sẽ ñược.
Sau ñó cô tìm thấy ở ñấy có áo quần trang sức mà cô ñang ao ước ñể mặc ñi xem
