1008
chiếc giày rồi trốn vào trong hầm. Khi hoàng tử ñến, nhờ có con gà mới tìm ra,
mang về làm vợ. Truyện cũng kết thúc bằng sự trừng phạt mụ dì và ñứa con gái.
Về con bò cái giúp cô gái mồ côi bị bạc ñãi xem thêm các truyện sưu tầm ở
Cô-ca-dơ (Caucase) và ở Thượng Ai-cập (Égypte). (Khảo dị truyện số 12, tập
I). Ở các truyện này không thấy nói ñến mẹ của cô là bò.
Truyện dưới ñây thì người mẹ không hóa ra bò mà hóa chiên:
Một người ñàn bà ñuổi theo một con chiên lạc bầy gặp một mụ Chằng. Mụ
dùng phép biến người ấy thành một con chiên. Sau ñó mụ lại hóa phép biến
mình thành người ñàn bà kia dắt chiên về nhà bà ta. Mụ bảo người chồng rằng
mình ñã tìm ñược con chiên lạc, nhưng phải giết ñi mới ñược. Cô gái chạy ra
chuồng báo cho mẹ nó - con chiên - biết tin chẳng lành. Con chiên bảo cô hãy
chôn xương mình ở một chỗ nọ. Hàng ngày cô ñến mộ chiên khóc lóc, chiên
cũng giúp cho cô xinh xắn, ñược ăn ngon mặc ñẹp, và cuối cùng cô cũng lấy
ñược hoàng tử như một số truyện trên.
Ở một truyện khác sưu tầm ở Xri-na-ga thì người mẹ là con dê:
Một người Bà-la-môn dặn vợ ñừng ăn khi mình vắng mặt nếu không sẽ hóa
thành dê, vợ cũng dặn chồng như vậy nếu không sẽ hóa thành hổ. Một hôm,
người vợ trong khi bón cho con, nếm thử một miếng không nghĩ rằng lúc ấy
chồng ñang vắng mặt. Lập tức bị hóa thành dê. Chồng về chăm sóc cho dê. Ít
năm sau, chồng lấy vợ khác. Người dì ghẻ tỏ ra nghiệt ngã với con chồng, không
cho chúng ăn no. Dê nghe các con than thở, thấy con gầy guộc, dặn con khi nào
ñói thì lấy gậy gõ vào sừng mình, sẽ có ăn. Từ ñó các con béo tốt khỏe mạnh.
Mụ dì có một cô con gái, mụ dặn khi chơi chú ý xem các con chồng ăn những
gì. Nó về kể lại tất cả. Mụ mưu giết con dê bằng cách giả ốm rồi ñút tiền cho
thầy thuốc (ha-kin) ñể nhờ thầy kê ñơn thuốc có món thịt dê cho mình. Con thấy
bố sắp giết dê thì kêu khóc, dê dặn con nhặt xương chôn xuống một nơi nọ, khi
nào ñói thì ñến khấn, sẽ có ăn.
Ít lâu sau, trong khi các cô con gái nhà ñó rửa mặt ở suối nước chảy qua trước
nhà, chiếc vòng mũi của một cô rơi, bị cá nuốt mất. Con cá ấy sau bị làng chài
bắt, rồi vào tay một bác ñầu bếp nhà vua. Thấy chiếc vòng, người ñầu bếp ñem
dâng vua. Vua cho rao ai mất vòng thì ñến nhận. Em cô gái ñến nói là vòng của
chị mình. Vua cho gọi ñến và khi thấy mặt cô, vua say vì nhan sắc, bèn lấy làm
vợ.
Ở một số truyện khác nữa thì người mẹ cô gái lại hóa thành cây, ví dụ cây cam
trong Pơ-ria Pơ-ró của dân tộc Chăm-hơ-roi:
Pơ-ria Pơ-ró là hai chị em cùng cha khác mẹ. Cũng như truyện trên, mẹ Pơ-ró
ñược chồng yêu. Mẹ Pơ-ria chết, nàng ra mộ khóc, một buổi sáng thấy trên mộ
