1009
mọc lên một cây cam có quả, còn nàng cũng trở nên ñẹp hơn trước. Một hôm
ñang hái cam ăn thì có hoàng tử ñi săn qua, hai bên yêu nhau. Pơ-ria ñược ñưa
về cung làm vợ hoàng tử. Đoạn thứ hai truyện này giống với truyện Tấm Cám.
Nhân khi Pơ-ria về dự lễ "bỏ mả" cha mẹ, dì ghẻ bảo nàng trèo cau. Nàng trèo
lên ngọn cau thì mẹ con ra sức chặt gốc, nàng nhảy sang cây khác, cây này cũng
bị chặt gốc, nàng ñành phải nhảy chuyền mãi, sau ngã xuống chết. Người dì ghẻ
lột lấy quần áo cho Pơ-ró giả làm Pơ-ria vào cung.
Pơ-ria chết ñược tiên cho hóa thành hoa "bung bay" mọc trên mộ mẹ. Một bà
cụ hái về, hoa tươi mãi không héo. Ngày ngày khi vắng bà cụ, Pơ-ria hiện ra bổ
cau têm trầu, hễ thấy bóng người thì biến mất (không có tình tiết rình bắt như
truyện của ta). Hoàng tử ñi qua nhà, thấy miếng trầu quen thuộc bỗng nhớ ñến
vợ. Một giọt nước mắt rơi vào bát nước. Thấy bóng vợ trong ñó, hoàng tử ngất
ñi. Thương chồng, Pơ-ria hiện ra và hai người tái ngộ. Ở ñây không có câu
chuyện báo thù mẹ con Pơ-ró, vì Pơ-ria xin tha tội chết cho chúng, nhưng hoàng
tử cũng ñuổi chúng lên núi cao. Sau ñó mụ dì hóa thành diều hâu, con hóa thành
hoa mơ-miêng hôi thối
1
.
Trong một số truyện sau ñây, hình ảnh cái cây tuy không phải là mẹ cô gái hóa
ra, nhưng cũng có vai trò quan trọng trong sự phát triển của cốt truyện.
Truyện Pháp Cô bé An-nét:
An-nét, một cô bé mất mẹ từ hồi mười lăm tuổi. Người bố lấy một mụ góa có
ba con gái. Hàng ngày chúng ñược ăn trơn mặc trắng, còn An-nét thì phải làm
mọi việc, trong khi ñó chỉ ñược ăn mẩu bánh, khát thì vục tay vào nước suối
uống. Một hôm nhớ mẹ, An-nét ngồi khóc. Bà thánh Đồng trinh hiện ra cho một
chiếc ñũa bảo gõ vào con cừu ñen sẽ có ăn. An-nét quả có bữa ăn thịnh soạn,
nhờ ñó ngày một trở nên béo tốt. Thấy lạ, dì ghẻ cho con gái thứ nhất ñi theo ñể
dò. Hai ñứa chơi chán, An-nét chải tóc cho nó và ru, dần dần nó ngủ quên. Về
nói không có gì lạ. Đứa con gái thứ hai ñi dò cũng thế. Đứa thứ ba cũng thế,
nhưng nó lại có con mắt thứ ba không nhắm. Vì thế việc bí mật của nàng bại lộ.
Mụ dì ghẻ giả ốm bảo chồng làm thịt cừu ñen ăn mới lành.
An-nét báo tin cho cừu biết. Cừu bảo: - "Hãy xin miếng gan chôn ở sau vườn".
Ở chỗ gan mọc lên một cây cao có quả ngon, nó thường sà xuống cho An-nét ăn.
Một hôm hoàng tử ñi qua muốn ăn, hứa cô nào trèo lên ñược thì lấy làm vợ.
Chẳng một ai trèo lên ñược cả. Mụ dì ghẻ muốn cho con gái mình lấy hoàng tử
bèn làm một cái thang dài, nhưng cây lại vươn lên cao. Mụ với tay ra hái nhưng
mất thăng bằng bị ngã gẫy cổ. Hoàng tử thèm ăn rỏ dãi. An-nét lại gần cây, cây
tự nhiên sà xuống cho cô hái ñầy rổ. Cô trở thành vợ hoàng tử
2
.
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập II, ñã dẫn.
2
Theo Đơ-la-ruy (Delarue) và Tê-nê-dơ (Ténèze). Truyện cổ tích dân gian Pháp, quyển II.
