1032
Lại nói chuyện con rắn từ ngày báo ñược thù cũ và trốn thoát thì nó ngao du
trên mọi ngả sông hồ, không có chỗ ở nhất ñịnh. Một hôm, nghe tin dòng dõi
của Nguyễn Trãi vẫn còn, lòng căm tức của nó lại bừng bừng bốc lên. Lúc
thuyền sứ bộ qua hồ Động-ñình thì bỗng dưng mọi người thấy một con rắn lớn
ñuổi theo thuyền; ñuôi nó như cột buồm quẫy sóng rất dữ làm cho thuyền tròng
trành cơ hồ muốn chìm nghỉm. Cả ñoàn sứ bộ và thủy thủ ñều sợ xanh mắt. Một
lúc sau, con rắn vừa lội theo thuyền vừa ngóc ñầu lên khỏi mặt nước réo tên Anh
Vũ. Thấy vậy, Anh Vũ biết là món nợ của tổ tiên hãy còn dai dẳng chưa thôi.
Ông phải tính liệu một bề ñể cứu lấy mọi người trên thuyền. Suy nghĩ một chốc,
ông ra ñứng ở mũi thuyền nói to: - "Hỡi rắn thần, nghe ta nói ñây! Hãy ñể cho ta
làm tròn sứ mạng của nhà vua. Xong việc nước, ta sẽ về ñây nộp mình".
Nói ñoạn tự nhiên sóng êm, gió lặng. Con rắn ñã biến ñi mất.
Mấy tháng sau, công việc giao thiệp ñã xong, thuyền sứ bộ lại trên ñường về
qua hồ Động-ñình. Rắn lại hiện ra ñằng mũi thuyền sứ réo tên Anh Vũ.
Sau khi dặn dò sứ bộ mọi ñiều, Anh Vũ cầm một con dao nhọn vào tay và nói:
- Tôi phải xuống ñể báo thù cho cha tôi!
Đoạn từ mũi thuyền, chàng lao thẳng xuống mặt hồ.
Cả ñoàn sứ bộ nhìn theo ứa nước mắt khi thấy vị chánh sứ trẻ tuổi của mình
một ñi không trở lại. Nhưng lúc ấy, bọt tung sóng vỗ, rồi máu ñỏ lênh láng trên
mặt nước
1
.
KHẢO DỊ
Đuy-mu-chiê (Dumoutier) kể ñoạn kết truyện trên như sau:
Lúc trở về hồ Động-ñình thấy con rắn thần hiện ra, Anh Vũ bèn viết hai bức
thư: một cho vua Trung-quốc, một cho vua Việt-nam ñể nói rõ trường hợp cái
chết của mình, rồi cho người mang ñi. Đoạn ông mang áo mão sứ thần nhảy
xuống nước. Rắn ñã chực sẵn vội vồ lấy và nuốt ngay.
Vua Trung-quốc nhận ñược thư ông, liền sai một pháp sư nổi tiếng mang một
ñạo bùa ñến hồ ñể trị con quái vật. Kết quả con rắn bị phép thần ñánh chết, xác
nổi lên mặt nước. Người ta kéo lên bờ mở bụng lấy xác Anh Vũ ra làm ñám
trọng thể, rồi chặt rắn làm ba khúc ném xuống hồ. Ba khúc hóa thành ba hòn ñảo
nổi lên giữa hồ, ngày nay vẫn còn. Vua Trung-quốc lại sai dựng ñền thờ Anh Vũ
ở trên bờ. Vì thế hồ là hồ Trung-quốc nhưng thần là thần Việt-nam
2
.
1
Theo lời kể của người miền Bắc, Lăng-ñờ (Landes), sách ñã dẫn và Ức trai thi tập.
2
Đuy-mu-chiê (Dumoutier), Lược khảo về người Bắc kỳ.
