1044
Một người ñào ñất trong mùa ñông thấy một con rắn chết lạnh trong lỗ.
Thương hại, người ấy mang ñến gần lửa cho nó sưởi ấm. Khi rắn tỉnh lại, nó
vùng dậy cắn người. Người ấy kêu nài, nó trả lời: - "Ta vâng theo luật tự nhiên
không biết gì ñến việc trả ơn".
Các nhà ngụ ngôn từ Pin-pay (Ấn-ñộ), Ê-dốp (Ésope) (Hy-lạp), Phe-ñơ-rơ
(Phèdre) (La-mã), ñến La Phông-ten (La Fontaine) (Pháp) ñều có truyện người
và rắn. Sau ñây là ngụ ngôn của Phe-ñơ-rơ:
Một nông dân thấy một con rắn chết rét, bèn ñặt vào lòng cho nó sưởi ấm. Khi
rắn tỉnh lại, nó xổ vào người cắn chết. Một con rắn khác hỏi lý do, trả lời là: ta
dạy cho con người ñừng làm ơn cho kẻ ñộc ác.
Ngụ ngôn của La Phông-ten (La Fontaine) giống với truyện của ta trên kia:
Một người ngồi trên lạc ñà ñi qua khu rừng có một ñám cháy. Giữa ñống lửa
có một con rắn mai hoa ñang cầu cứu. - "Nó là kẻ thù của người, nhưng một
hành ñộng tốt là quý, ai làm phúc sẽ hưởng phúc". Nghĩ thế, hắn buộc một cái
túi vào ñầu giáo chìa ra cho rắn chui vào. Cứu ñược rồi, người ấy bảo rắn ñi ñâu
thì ñi, ñừng làm hại người. Rắn ñáp: - "Ta không làm theo cách ñó mà muốn cắn
chết ngươi cùng con lạc ñà". Hai bên ñưa nhau ñến trọng tài là một con bò cái,
rồi một cái cây. Cả hai trọng tài ñều phân xử có lợi cho rắn. Đến trọng tài thứ ba
là con chồn. Chồn buộc rắn chui trở lại vào túi ñể chứng thực thì mới xử. Khi
rắn vào rồi, chồn bảo người: - "Bây giờ thì anh làm chủ kẻ thù của anh!". Người
ấy cột túi lại lấy ñá ghè chết rắn.
Có hai truyện ngụ ngôn giống với truyện của La Phông-ten:
Một truyện của Xec-bi (Serbie):
Thánh Xa-bát cứu một con rắn khỏi nạn lửa bằng cách giơ gậy làm cầu. Thoát
nạn, rắn quấn cổ ñòi mổ chết. Thánh kêu nài. Cuối cùng nhờ một con chồn ñi
qua phân xử. Chồn bảo rắn phải tới ngồi trên hòn ñá gần ñó mới xử ñược công
bằng. Rắn ñến ngồi, chồn bảo thánh cầm gậy ñánh chết.
Một truyện của Ý (Italia):
Một con rắn bị bọn mục ñồng trói vào thân cây. Một người ñi qua thương hại,
cởi trói và sưởi ấm cho rắn. Sống lại, rắn nhảy vào quấn cổ thắt người ñó nghẹt
thở. "Sao mày lại lấy oán trả ân?". - "Ta làm theo thiên tính". Tranh cãi không
xong, nhờ chồn phân xử. Chồn cũng bảo phải trở lại tình trạng buổi ñầu mới xử
ñược. Rắn ñể cho trói lại vào cây. Xong, chồn bảo người ấy ñánh chết rắn nếu
hắn muốn.
Một truyện cổ trong Sách các truyện có phần gần với truyện của người Xy-ri
(Syrie):
