1068
mà xin ñược sáu chiếc "lông bù nhìn", dùng nó, anh câu ñược ngựa vàng, con
vật có phép ỉa ra vàng và biết bay. Lại nhờ quỷ, Chạ lấy ñược vợ, vợ Chạ rất ñẹp
làm cho Ngọc Hoàng thèm muốn Ngọc Hoàng bèn sai thiên sứ xuống ñịnh bắt
cóc, nhưng quỷ cưỡi ngựa xuống trước, bảo vợ Chạ xoa nhọ nồi vào mặt, làm
cho sứ giả thấy xấu xí không bắt, bỏ về, tâu rằng vợ Chạ quá xấu. Không tin,
Ngọc Hoàng sai Thiên Lôi ñi bắt. Nhờ quỷ xuống báo trước và bày cách chổng
ñít lên trời, làm cho Thiên Lôi lấy làm lạ, về tâu là vợ Chạ "bị ai chém mất ñầu
và bổ ñôi ngực". Ngọc Hoàng vẫn không tin, lại sai tướng Mãng xuống. Quỷ lại
báo trước và bày kế cho Chạ kế mời ăn cỗ trong có món củ ráy làm cho nó ngứa
lưỡi. Tướng Mãng bị quyến rũ vì sắc ñẹp của vợ Chạ, nhận lời mời, nhưng chất
củ ráy làm cho hắn ngứa lưỡi ñến ñiên người. Quỷ bảo hắn: - "Đã thế thì cắt ñi
ñể làm gì cho khổ". Tưởng thật, tướng Mãng tự cắt lưỡi mình, rồi vì quá ñau
chạy về, không nói ñược nữa mà chỉ phát ra mấy tiếng "quái, quái" (cho nên
ngày nay con mãng còn kêu "quái, quái"). Ngọc Hoàng giận dữ lại sai tướng Hổ
mang ñi bắt. Hổ mang nấp vào nồi chõ, chờ ñến sáng Chạ dậy lấy chõ ñồ xôi thì
nhảy ra cắn. Quỷ lại mách. Sáng dậy, Chạ lấy vải bịt ngay miệng chõ, ñem gác
lên lửa. Nóng quá, Hổ mang kêu van xin tha mạng, sẽ không dám làm gì. Chạ
mở cho ra, thì da Hổ mang ñã bị phồng rộp lên và ñen thui vì ám khói (cho nên
ngày nay da Hổ mang còn giữ dấu vết). Thấy tướng Hổ mang thân tàn ma dại,
Ngọc Hoàng bèn cất thân ra ñi. Không ngờ nóng nảy vội vàng, Ngọc Hoàng ngã
lộn nhào từ trời xuống ñất, chết không kịp ngáp. Thấy vậy quỷ lên trời bảo các
quan thiên ñình: - "Nay Ngọc Hoàng ñã lấy ñược chị dâu tôi, ngài mê mẩn
không về nữa. Ngài cho tôi lên thay ngài ít lâu". Quỷ ñược lên ngôi, ñón vợ
chồng Chạ lên trời
1
.
Truyện chàng mồ côi của người Lào cũng tương tự với hai truyện trên:
Thao Khăm-pha, mồ côi nghèo khổ ở với bà, một hôm nghe lời bà, ñan một
cái ñó ñể bắt cá ở suối. Hôm sau ñến xem thì không ngờ có một con cáo chui
vào ñó. Thấy cáo lạy lục xin tha, hứa xin báo ơn, anh thương hại bèn thả ra. Lần
thứ hai một con hổ mắc vào ñó. Vì hổ cầu xin nên lại thả. Lần thứ ba một con tê
giác, lần thứ tư một con voi, lần thứ năm một con ma Phi Nọi, và lần cuối cùng
một con rắn. Chúng ñều ñược tha vì anh thấy chúng lạy lục và hứa báo ơn.
Riêng voi tặng anh một chiếc ngà. Từ ñó mỗi lần bà cháu ñi vắng, nàng tiên ở
trong ngà voi hiện ra dọn dẹp nhà cửa và nấu thức ăn rồi biến ñi trước lúc họ về.
Sau ñó Khăm-pha bất chợt ñập vỡ ngà voi, buộc nàng tiên phải ở với mình làm
vợ. Thấy nàng tiên ngà rất ñẹp, một viên quan ñem việc ấy báo với vua (pha-
nha). Vua buộc anh nhường vợ không xong, bèn dùng kế. Đầu tiên bắt anh mang
gà ñến chọi với gà mình, nếu thua thì phải nộp vợ. Nhờ cáo hóa thành gà có
móng sắc ñá cho gà vua chết. Lần thứ hai, vua bắt ñấu bò, nhờ hổ hóa thành bò
1
Theo Hoàng Quyết, Hoàng Thao, Mai Sơn...Truyện cổ Việt-bắc.
