1071
Dân tộc Kơ-dong có truyện Lưỡi búa của thần sét cũng có tình tiết người trần
bắt thần Sét và hình tượng con cóc gợi lên vai trò "Con cóc là cậu ông Trời"
trong thần thoại của ta:
Y Reng là nô lệ của một tù trưởng, hàng ngày phải ñi chăn một ñàn trâu,
nhưng vì bị ñối ñãi quá tàn tệ, một hôm liền nghĩ ñến chuyện báo thù. "Phải có
một lưỡi búa của thần Sét thì mới có thể giết ñược nó!" Bèn làm một cái bẫy sập
lớn gài ở cửa hang. Đoạn bẻ cành cây làm cày, rồi bắt một con cóc vàng buộc
vào bắt cày bắt kéo. Vì cóc là dòng dõi của Ngọc Hoàng, nên khi thấy thế, Ngọc
Hoàng nổi giận, sai thần Sét ñi ñánh Y Reng. Thần Sét cầm búa nhẩy xuống,
vừa ñến cửa hang thì bẫy sập, bị nhốt ngay vào trong. Thất cơ, thần Sét ñành
phải năn nỉ, cuối cùng phải cho Y Reng búa thần ñể ñánh ñổi lấy tự do. Nhờ có
búa của thần Sét, Y Reng ñã tiêu diệt tên tù trưởng
1
.
Ngành Đơ-ruôn (Tây-nguyên) có truyện Ông Sét phần nào cũng gần với
truyện Cường Bạo ñại vương:
Trời sai thần Sét ñem quân xuống trần ñánh chết - ở ñây không phải ñàn ông
mà là một người ñàn bà - vợ anh Nâm ở một làng nọ. Trong khi Trời còn dặn dò
thì một người bạn của anh Nâm ở thiên ñình nghe lỏm ñược, vội xuống báo cho
bạn biết và bàn cách cứu. Bèn sửa soạn rượu ngon thức nhắm tốt ñể sẵn ở chiếc
lều dựng bên ñường thần Sét ñi qua. Đúng ngày giờ ñã ñịnh, thần Sét búa giắt
lưng, biến thành người, dẫn quân tới. Bạn anh Nâm mời họ vào tiếp rất niềm nở.
Thần Sét chưa bao giờ ñược uống thỏa thích ñến thế nên say mềm, cùng bộ hạ
lăn ra ngủ quên. Khuya lại, tỉnh dậy thì ñã quá hạn không ñánh ñược nữa, ñành
lủi thủi trở về
2
.
Người Miến-ñiện (Myanmar) có truyện Đánh thần Sét cũng có tình tiết mời
thần Sét ăn uống:
Thần Sét thấy một nhà nọ ở dưới trần có cô gái ñẹp ñang quay tơ, bèn nhảy
xuống gây nên một tràng sấm. Thấy cô gái giật mình kinh hãi, thần nói: - "Cô
ñừng sợ, có tôi, tôi sẽ vì cô che chở". Sau khi tán chuyện, thần Sét lại vác búa ñi.
Cô về kể chuyện vừa rồi cho chồng chưa cưới của mình. Anh bảo: - "Làm một
bữa cơm ngon ñón thần Sét xuống, ta sẽ có cách". Khi thần Sét ñến, anh lại dặn
dò cô gái: - "Nếu thần hỏi lấy em, em cứ giả tảng ñồng ý". Cô gái dọn ăn, thần
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập II. Truyện Em Cốc của dân tộc Hrê (Hré) cùng kể y
như trên, duy ñoạn kết có chi tiết như sau: Sau khi chiếm ñược búa của thần Sét, một hôm em
làm mất một con trâu. Tù trưởng ñịnh giết em thế mạng trâu. Em xin hắn khoan cho một ñêm
ñể về cúng mẹ và từ giã dân làng. - "Được, ta cho sống ñến mai". Bèn ñào sẵn một cái hố ñể
ñợi khi em ñến, hắn sẽ ñẩy em xuống hố, nhưng không ngờ em rút búa thần Sét ra, một ánh
chớp sáng lòa nổ rầm trời. Tù trưởng chết, dân làng tới chia của cải của hắn. (Theo Đỗ Thiện,
Ngọc Anh, Đinh Văn Thành. Truyện cổ Tây-nguyên).
2
Theo Truyện cổ Tây-nguyên, ñã dẫn.
