1078
anh hai chai nước: - "Đây, chai này làm mọc sừng, chai kia làm mất sừng, anh
liệu mà ñến lấy lại các vật ñã mất". Cải trang ñến lâu ñài, anh tự xưng là lang y
có thể chữa rụng các sừng. Anh hữu ý cho người nữ tỳ uống nước rụng sừng,
còn công chúa uống nước mọc sừng. Công chúa hỏi: - "Tại sao ñối với tôi, thuốc
không công hiệu?". Đáp: - "Ấy, chắc có chuyện gì ñó thuộc về lương tâm". -
"Không có". - "Thế thì tại sao một người lành bệnh, một người lại mọc thêm.
Phải thành thực hối lỗi mới xong". - "À, tôi có lấy của người ta một cái túi quái
ác". - "Đưa ñây cho tôi, cần phải trả lại cái gì không phải của mình". Anh chỉ
cho công chúa uống rụng một cái sừng sau khi nhận lấy cái túi. Rồi lại nói: -
"Dường như chưa hết tội lỗi". - "Ta có lấy một cái còi dơ bẩn", công chúa tiếp, -
"Đưa ñây, phải trả lại chứ". - "Ừ thì trả". Anh lại cho uống rụng sừng thứ hai.
Lại nói như trên. Công chúa thú nhận: - "Ta có lấy cái mũ thổ tả". - "Đưa ñây".
Nhưng khi lấy lại chiếc mũ, anh ba chân bốn cẳng bỏ ñi, mặc kệ công chúa với
chiếc sừng còn lại
1
.
Giống với các truyện trên là truyện ñồng bào Thái (Nghệ-an): Quả chuối tiêu
kỳ lạ:
Có bốn cha con ñược ông thần thưởng cho về nết không tham: một cái "nắp ép
khẩu" có thể làm ra gạo, một con dao cùn có thể hạ bất cứ cây rừng nào và một
cái gậy có thể ñi bất cứ ñâu; nhưng thần lại không cho biết tính mầu nhiệm của
chúng. Hai người anh từ khi thấy "nắp ép khẩu" làm ra gạo thì sinh lười và hư,
trừ người em siêng năng nên phát hiện ra sự mầu nhiệm của hai vật sau. Anh
1
Một dị bản sưu tầm ở Ê-cu-rây (Écoureil) ñại khái cũng có ba người ñều là lính từ chiến
trường về, vào một lâu ñài ñẹp thấy có cơm dọn sẵn bèn cùng nhau ăn. Ăn xong, họ dạo vườn
ñược một con mèo cho ba vật quý: người thứ nhất ñược một túi luôn luôn có ñầy tiền, người
thứ hai ñược một chiếc ñũa có thể gọi ra quân lính, người thứ ba ñược một tấm phiếu có phép
mang người ñi bất cứ ñâu. Sau ñó cũng có tình tiết chơi bài với một công chúa. Công chúa vét
bàn và lấy làm ngạc nhiên thấy anh thứ nhất không khi nào hết tiền. Bèn làm một cái túi y như
thế ñánh tráo. Mất cái túi mầu nhiệm, anh mượn chiếc ñũa thần của bạn, cũng mất. Sau nữa
mượn tấm phiếu thần mời công chúa ñi chơi biển. Tấm phiếu ñưa họ ra ñảo. Thấy một cây táo
có quả, công chúa bảo anh trèo lên hái. Anh trèo, vô tình ñánh rơi tấm phiếu. Công chúa nhặt
lấy và hô lên ñể phiếu ñưa một mình mình trở về. Anh chàng ở lại hái táo ăn, không ngờ ñầu
mọc sừng. Anh lại ñi lang thang chỗ khác thấy cây lê, hái lê ăn thì những sừng trên ñầu lại
rụng ñi. Anh gặp một bà tiên, bà bảo anh cải trang thành người bán hoa quả, hái quả ấy về
bán. Người nữ tỳ mua táo cho công chúa ăn, công chúa mọc sừng. Trong khi thầy thuốc bó
tay thì cũng như truyện trên, anh chàng ñóng giả lang y, ñược mời vào lâu ñài chữa cho công
chúa. Lần ñầu, thầy cho uống thuốc nhì nhằng không công hiệu. Thầy bảo: - "Nếu trong lòng
có tội lỗi mà không sám hối thì bệnh này rất khó chữa". Công chúa nói: - "Để mai tôi sẽ ñi
xưng tội". Sáng mai anh ñến trước nấp vào chỗ rửa tội, bảo công chúa: - "Có chuyện gì thuộc
về lương tâm cứ nói thật thì sừng mới rụng". - "Tôi có lấy một cái túi quái ác". Anh ñưa cho
ăn hai quả lê làm rụng một số sừng. Và cứ thế cho ñến khi anh lấy lại ñược cả ba vật quý. Anh
bảo tấm phiếu mang mình ñến nhà các bạn ñể trả lại. Sau ñó cả ba trở lại và họ ñược kết
duyên với các cô công chúa.
