1079
dùng dao cùng với bố vỡ nương, lại dùng gậy ñi ñến cung vua, ñược công chúa
yêu, nhưng vua - bố công chúa - thấy anh thuộc dòng hèn hạ thì không bằng
lòng, ñòi phải làm một con ñường bằng gạo mới gả công chúa. Nhờ "nắp ép
khẩu", anh làm không khó khăn. Khi ñánh hơi thấy anh có vật quý thì vua thuận
gả, nhưng lại ép anh rượu say ñể anh phun mọi bí mật. Rồi làm bộ không tin,
vua bảo anh mang ñến làm thử cho xem. Thế là tiếp ñó anh bị giam cầm, mọi
bảo vật ñều bị tước ñoạt. Nhờ người canh ngục giúp ñỡ, anh thoát khỏi ngục lên
rừng, không ngờ bắt gặp một cây chuối tiêu có quả to kỳ lạ. Anh ăn một quả tự
nhiên ñầu mọc nhiều sừng.
Sau ñó gặp một cây cam có quả ăn vào thì sừng lại rụng. Anh bèn cải trang
mang chuối về dâng vua làm cho cả hoàng gia ñều mọc sừng, trong cung rối rít
cả lên. Anh lại ñóng bộ thầy thuốc vào chữa, và cũng như các truyện trên, cho
bệnh nhân biết chỉ có bày ñàn cúng oan hồn chàng rể với những vật của nó thì
mời hy vọng lành. Vua chỉ ñưa con dao cùn. Anh cho ăn một múi cam, sừng rút
ngắn một tí. Anh làm bộ không chữa nổi, bỏ về. Vua cuống quýt mang nốt hai
vật kia ra trả, nhưng anh mắng cho vua một trận rồi cưỡi gậy thần mà ñi. Vừa
xấu hổ, vừa uất ức, vua hộc máu mà chết. Còn anh sau ñó lấy ñược một cô gái
khác nết na làm vợ
1
.
Người Pháp còn có một truyện Phor-tuy-na-tuyx (Fortunatus) xuất bản từ năm
1530, nội dung cũng là một dị bản của các truyện trên:
Một anh chàng phiêu lưu tên Phor-tuy-na-tuyx lạc vào rừng, nhận ñược của bà
Tài thần một cái túi không bao giờ cạn tiền. Sau hắn lại dùng mẹo chiếm ñược
của một ông vua (xuyn-tăng) ở A-lếc-xăng-ñri một cái mũ có thể chở ñi theo ý
muốn. Hắn chết ñể hai vật quý lại cho con trai Ăm-pê-ñô và Ăng-ña-lô-si-a.
Người con ñi du lịch với cái túi bị A-grip-pin, con gái vua nước Anh biết và
chiếm lấy túi. Trở về lấy cái mũ thần của người anh, anh vào lâu ñài vua Anh,
dùng mũ ñưa công chúa ñến một nơi hoang vắng ở Hi-béc-ni. Ở ñây có những
cây táo sai quả. Công chúa ñòi ăn, anh gửi mũ ñể trèo lên cây. Lập tức công
chúa ước một mình trở về lâu ñài. Ăng-ña-lô-si-a hoảng quá, nhưng họa vô ñơn
chí, anh ăn táo và ñầu mọc hai sừng, ñành ngồi than khóc. Một tu sĩ ñi qua nghe
tiếng khóc, bèn chỉ cho một loại táo khác ăn có thể làm mất sừng. Thế rồi cũng
như các truyện trên, anh cũng trảy cả hai loại táo, tìm cách về Luân-ñôn bán loại
thứ nhất cho công chúa, rồi giả ñóng bộ lang y chữa cho rụng sừng trước khi lấy
lại các vật quý. Đoạn bảo mũ mang cả mình và công chúa ñến một nhà tu kín,
rồi bỏ nàng lại ñấy mà ñi.
Trong văn học phương Tây thời Trung ñại cũng có một quyển truyện kể một
hoàng tử nhận của cha mình ba vật quý. Anh bị rơi vào bẫy của một cô gái ñẹp;
1
Theo Truyện cổ Thái, Nhà xuất bản Văn hóa, Hà-nội, 1980.
